حافظه جمعی و فرایند هویت‌یابی: تأملاتی سیاست‌گذارانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران
چکیده
نسبت حافظة جمعی و فرایند هویت‌یابی موضوعی مهم است زیرا هر جامعه‌ای از طریق حافظة جمعی‌اش خود را تعریف می‌کند، به دیگران می‌نمایاند و بدون حافظة جمعی درک کیستی و چیستی افراد و گروه‌ها میسر نمی‌شود. حافظة جمعی بقا و ماندگاری صاحبان هویت‌های جمعی مثل ملت‌ها را تضمین و مانع میرایی آنها می‌شود. حافظة جمعی بازدارنده فراموشی گذشته و عامل اتصال آن با حال و انتقال به آینده است و زمانی این ارتباط را برقرار می‌کند که به طور سازنده برای نسل‌های بعد روایت شود. حافظة جمعی به منزلة پروژه‌ای هویتی، محصول عاملیت مهم گروه‌های انسانی است که با الگو قرار دادن کسانی که در فرایند معناسازی درگیر بوده‌اند روایت‌های مناسب را بازگو می‌کند. حافظة جمعی با دخالت در فرایند سیاسی هویت‌یابی و به مثابة مواد قابل استفاده از گذشته برای توجیه و مشروعیت‌بخشی به عقاید، دیدگاه‌ها و نیاز زمان حال خدمت می‌کند و این مهم را از طریق عینی‌سازی حافظة جمعی و به واسطة ایجاد پایگاه‌های حافظه مانند برگزاری مراسم یادبود، ساخت یادمان‌ها و دیگر اقدامات شهرت‌آور انجام می‌دهد.
کلیدواژه‌ها