دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، عضو هیأت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه سیستان و بلوچستان
چکیده
هدف این نوشتار بررسی هویتیابیهای ممکن و مطلوب در عصر ارتباطات براساس هرمنوتیک فلسفی هانس گئورگ گادامر است. روش پژوهش تحلیلی ـ استنتاجی از نوع پژوهشهای کیفی است. در هرمنوتیک فلسفی گادامر در ارتباط فهم منوط به عناصری همچون سنت، تاریخمندیِ فهم، زبانمندی، امتزاج افقها و تعاملات تأملی «من» و «تو»ها در فرایندی بیپایان، است. در صورت عدم حضور هرکدام از عناصر و همچنین استیلا و مهار «من» یا «تو»، بر دیگری، روند تعالی انسان دچار نقصان میشود. با تصور این وضعیت برای مقوله هویت میتوان چهار حالت متصور شد، که سه هویت ممکن و یک هویت مطلوب است: 1- مهارشدگی (هویت مهارشده) زمانی که فرد از داشتههای خود آگاه نباشد و «غیر» غالب باشد؛ 2- مهارگری (هویت مهارگر) زمانی که همسوسازی و غیبت «تو» رخ دهد؛ 3- بیهویتی هم حاکی از غیبت هر دوی «من» و «تو» است؛ 4- اما براساس مبانی اندیشه گادامر میتوان شکل چهارمی از هویتیابی را استلزام کرد، که از خودفهمی شروع، با دگرفهمی تعدیل و با همفهمی شکل میگیرد.