شروع تحولات فرهنگی ـ اجتماعی در طی دهههای اخیر در ایران، نشان از تغییر اساسی در ساختار نظام ارزشی جامعه دارد. شناسایی این وضعیت در مناطق مختلف کشور بر حسب سطوح ارزشهای متفاوت هدف اساسی این مقاله میباشد.
در این راستا با در نظر گرفتن 10 استان کشور در قالب پنج منطقهی فرهنگی ـ اجتماعی سعی شده است که وضعیت ابعاد ارزشی جامعه (ارزشهای دینی، خانوادگی، سیاسی، اجتماعی، جنسیتی و جهانی) در این مناطق مورد مطالعه قرار گیرد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که این تحولات به ترتیب از ارزشهای دینی، سیاسی، جنسیتی و جهانی شروع میشود و بهتدریج ارزشهای اجتماعی و خانوادگی را تحت تأثیر قرار میدهد، بهگونهای که در مجموع میتوان بیان داشت در منطقهی «یک» وضعیت هنجارها در قالب مدرنشدن یا سنتیماندن و نیز جدا شدن از بافت نظام ارزشی سنتی نوعی «آنومی هنجاری» را پدید آورده است. در مناطق «سه» و «چهار»، هنجارها و ارزشهای اجتماعی جهتگیری مشخص ندارند و این امر افراد را با «ابهام هنجاری» مواجه کرده است. در مناطق «دو» و «پنج» تا حدودی هنجارها و ارزشهای اجتماعی نوعی «نظام هنجاری» سنتی و پایداری را نشان میدهند.