نمادها و آیین‌ها در ایران پس از انقلاب و نقش آن‌ها در همبستگی ملی

در این مقاله نمادها و آیین‌های پس از انقلاب اسلامی ایران بررسی می‌شود. فرضیة پژوهش حاضر این است که انقلاب اسلامی به‌دلیل ماهیت انقلابی و اسلامی و تعارضات موجود میان ارزش‌های اسلامی و ملی که به‌علت تناقض میان ارزش‌های رژیم پهلوی و ارزش‌های انقلابی به‌وجود آمد، باعث نفی برخی ارزش‌های ملی (نمادها و آیین‌ها) شد و ارزش‌هایی پدید آمد که بیشتر تداعی‌کنندة جهانگرایی اسلام بود. در این مقاله، با تمرکز بر نمادهای موجود در تمبرهای پست، اسکناس‌ها، مجسمه‌ها و نیز نمادهای ملی، مانند سرود ملی و پرچم و پرداختن به آیین‌هایی همچون نوروز، عاشورا، بیست و دوم بهمن (روز پیروزی انقلاب اسلامی)، روز قدس، هفتة وحدت و... میزان توجه به عناصر هویت ایرانی کاوش می‌شود. علت کاهش توجه به نمادها و آیین‌های ملی به‌عنوان واکنشی در مقابل ایدئولوژی باستانگرایانة دولت پهلوی قلمداد می‌شود که در سال‌های نخستین پیروزی انقلاب اسلامی چشمگیر بود و به‌تدریج از شدت آن کاسته شد. موارد بررسی‌شده نشان می‌دهند طی این فرایند سی‌ساله، میزان توجه به نمادهای ملی افزایش یافته است؛ ولی هنوز هم نیاز به توجه بیشتری دارد.