شکلگیری مفهوم ایران در دورة باستان محصول تاریخ و تحولات پر فراز و نشیبی است که بخش اعظم آن مربوط به عصر اساطیری و حماسی بوده و از طریق انتقال شفاهی خاطرههای مشترک و یادمانهای حماسی به دوران تاریخی، زمینههای تکوین و تکامل هویت ایرانی را فراهم کرده است. این مفهوم به طورکلّی دارای سه حوزة جغرافیایی، سیاسی و فرهنگی است که ویژگیهای هر کدام شاخصههای هویّت ایرانی را شامل میشود. سرزمین و مرزهای مشخص، مبارزات و حماسههای تاریخی،تداوم وتحوّل زبان فارسی و آیین و شیوة فرمانروایی بخشی از این ویژگیها را تشکیل میدهند. در سیر تکوین و تکامل مفهوم ایران و شکلگیری هویّت ایرانی، دورة ساسانیان در تاریخ باستان بیبدیلی است. ساسانیان بهعنوان آخرین مرحلة تاریخی ایران باستان با تقویت و تکامل مفهوم ایران و ابداع مفهوم ایران شهر نقش اساسی در انتقال و تداوم آن به سراسر دوران اسلامی ایفا کردند.