1
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2
کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/rjnsq.2025.463209.1621
چکیده
مهمترین و بارزترین وجه اشتراک بین ایران و کشورهای افغانستان و تاجیکستان زبان فارسی است. زبان و شعر فارسی پل استواری میان ما و تاریخ و فرهنگ باشکوه گذشتهمان ایجاد کرده است. شعر که یکی از عناصر مهم و سازندهی فرهنگ هر کشور و مردم آن محسوب میشود، بازتاب روح جمعی و آرزوهای ملی همان جامعه است؛ به همین دلیل است که نقش شاعران در فرهنگسازی و بهتبع آن، در هویت و خودآگاهی ملی اهمیت مییابد. مسئله اصلی این پژوهش تحلیل و بررسی عناصر آگاهیبخش هویت و ملیت در شعر لایق شیرعلی، یکی از برجستهترین نمایندگان ملیگرای شعر معاصر تاجیک است. نگارندگان با روش تحلیلی و توصیفی در بستر رمانتسیم اجتماعی این عناصر را ذیل زبان گمکرده (اهمیت زبان مادری)، خاک وطن (وطن جغرافیایی)، شعر تاریخ (یادکرد تاریخ و فرهنگ آریایی)، روح رخش (الهام از شاهنامه) و وطن فرهنگی (سمرقند و بخارا) در اشعار شاعر دستهبندی و تحلیل کردند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شاعر بهشدت خود را به فرهنگ مشترک با ایران و جهان ایرانی وابسته میداند و پیوسته میکوشد آن را در شعر خود بازتاب دهد.
موسوی گرمارودی، سیدعلی (1384). از ساقه تا صدر. تهران: قدیانی.
نیکوبخت، ناصر؛ زارع، غلامعلی (1385)؛ «وطن در شعر مشروطه»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. سال چهاردهم. ش 54 و 55: 149-131.
هاگوپیان، مارک (2001م. انگلیسی، ترجمه فارسی 1383. ش). «ایدئولوژی»، ترجمه احمد علیقلیان، در دایرةالمعارفناسیونالیسم، ج اول: مفاهیم اساسی (آ-خ): 240-223.
یزدانی، حسین؛ محمدی بدر، نرگس؛ علیاکبرزاده، مرجان (1397)؛ «تحول مضمون عشق به وطن در شعر معاصر تاجیکستان»، بهار ادب. سال دوازدهم. ش 3: 397-379.
خدایار,ابراهیم و هومان,عاطفه . (1404). خودآگاهی ملی و پیوند آن با جهان ایرانی در میراث شعری لایق شیرعلی. فصلنامه مطالعات ملی, 26(101), 31-49. doi: 10.22034/rjnsq.2025.463209.1621
MLA
خدایار,ابراهیم , و هومان,عاطفه . "خودآگاهی ملی و پیوند آن با جهان ایرانی در میراث شعری لایق شیرعلی", فصلنامه مطالعات ملی, 26, 101, 1404, 31-49. doi: 10.22034/rjnsq.2025.463209.1621
HARVARD
خدایار ابراهیم, هومان عاطفه. (1404). 'خودآگاهی ملی و پیوند آن با جهان ایرانی در میراث شعری لایق شیرعلی', فصلنامه مطالعات ملی, 26(101), pp. 31-49. doi: 10.22034/rjnsq.2025.463209.1621
CHICAGO
ابراهیم خدایار و عاطفه هومان, "خودآگاهی ملی و پیوند آن با جهان ایرانی در میراث شعری لایق شیرعلی," فصلنامه مطالعات ملی, 26 101 (1404): 31-49, doi: 10.22034/rjnsq.2025.463209.1621
VANCOUVER
خدایار ابراهیم, هومان عاطفه. خودآگاهی ملی و پیوند آن با جهان ایرانی در میراث شعری لایق شیرعلی. فصلنامه مطالعات ملی, 1404; 26(101): 31-49. doi: 10.22034/rjnsq.2025.463209.1621