جهت‌‌گیری ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران؛ از ‌‌‌‌‌قوانین ‌‌‌‌‌بالادستی ‌‌‌‌‌تا ‌‌‌‌‌تجربیات ‌‌‌‌‌جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
ناصر سلطانی
دانشیار ‌‌‌‌‌جغرافیای ‌‌‌‌‌سیاسی، ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌ارومیه، ‌‌‌‌‌ارومیه، ‌‌‌‌‌ایران (نویسنده مسئول).
10.22034/rjnsq.2024.441498.1569
چکیده
مقاله ‌‌‌‌‌حاضر ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌هدف ‌‌‌‌‌مطالعه ‌‌‌‌‌جهت‌‌گیری ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌میزان ‌‌‌‌‌همسو ‌‌‌‌‌یا ‌‌‌‌‌ناهمسو ‌‌‌‌‌بودن ‌‌‌‌‌تصمیمات ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌اقدامات ‌‌‌‌‌صورت‌گرفته ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌قوانین ‌‌‌‌‌بالادستی ‌‌‌‌‌مرتبط ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌این ‌‌‌‌‌بخش ‌‌‌‌‌تهیه ‌‌‌‌‌شده ‌‌‌‌‌است. ‌‌‌‌‌رویکرد ‌‌‌‌‌مطالعه، ‌‌‌‌‌تطبیقی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌روش ‌‌‌‌‌پژوهش، ‌‌‌‌‌مبتنی‌بر ‌‌‌‌‌تحلیل ‌‌‌‌‌محتوا ‌‌‌‌‌بوده ‌‌‌‌‌است. ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌این ‌‌‌‌‌اساس، ‌‌‌‌‌سطح ‌‌‌‌‌شهرستان ‌‌‌‌‌به‌عنوان ‌‌‌‌‌یکی ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌عناصر ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌واحدهای ‌‌‌‌‌چهارگانه ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌انتخاب ‌‌‌‌‌شد. ‌‌‌‌‌باوجود ‌‌‌‌‌تأکید ‌‌‌‌‌مطالعه ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ناکارآمدی ‌‌‌‌‌معیارهای ‌‌‌‌‌تصریح‌شده ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران، ‌‌‌‌‌نتایج ‌‌‌‌‌نشان ‌‌‌‌‌می‌‌دهد ‌‌‌‌‌که ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌معیارهای ‌‌‌‌‌جمعیت ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌تراکم ‌‌‌‌‌(عوامل ‌‌‌‌‌موردتأکید ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران)، ‌‌‌‌‌تصمیمات ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌اقدامات ‌‌‌‌‌صورت‌گرفته ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌سطوح ‌‌‌‌‌شهرستانی، ‌‌‌‌‌انطباق ‌‌‌‌‌چندانی ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌چهارچوب‌‌ها ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌الزامات ‌‌‌‌‌قوانین ‌‌‌‌‌بالادستی ‌‌‌‌‌نداشته ‌‌‌‌‌است ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌بسیاری ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌شهرستان‌های ‌‌‌‌‌جدید ‌‌‌‌‌ایجادشده ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌سال‌های ‌‌‌‌‌1400-1398، ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌لحاظ ‌‌‌‌‌جمعیت ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌تراکم، ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌سهم ‌‌‌‌‌کمتری ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌مراکز ‌‌‌‌‌استان‌ها ‌‌‌‌‌برخوردار ‌‌‌‌‌بوده‌‌اند؛ ‌‌‌‌‌همچنین، ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌همین ‌‌‌‌‌معیارهای ‌‌‌‌‌جمعیتی، ‌‌‌‌‌تراکم ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌ظرفیت ‌‌‌‌‌اقتصادی، ‌‌‌‌‌تناسبی ‌‌‌‌‌بین ‌‌‌‌‌عناصر ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌واحدهای ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌کشورهای ‌‌‌‌‌هم‌‌سطح ‌‌‌‌‌خود ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌این ‌‌‌‌‌سه ‌‌‌‌‌معیار ‌‌‌‌‌دیده ‌‌‌‌‌نمی‌‌شود ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌شاهد ‌‌‌‌‌کثرت ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌تعدد ‌‌‌‌‌واحدهای ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌نسبت‌به ‌‌‌‌‌سایر ‌‌‌‌‌کشورها ‌‌‌‌‌هستیم. ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌این ‌‌‌‌‌اساس، ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌خلأ ‌‌‌‌‌قوانین ‌‌‌‌‌کارآمد ‌‌‌‌‌برای ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران، ‌‌‌‌‌شاهد ‌‌‌‌‌تشدید ‌‌‌‌‌تأثیرگذاری ‌‌‌‌‌عوامل ‌‌‌‌‌غیررسمی ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌بوده‌ایم ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌همین ‌‌‌‌‌امر، ‌‌‌‌‌آثار ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌نتایج ‌‌‌‌‌زیانباری ‌‌‌‌‌چون ‌‌‌‌‌افزایش ‌‌‌‌‌هزینه‌‌های ‌‌‌‌‌دولتی ‌‌‌‌‌را ‌‌‌‌‌ایجاد ‌‌‌‌‌نموده ‌‌‌‌‌است.
کلیدواژه‌ها
‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری
‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری
‌‌‌‌‌تجربیات ‌‌‌‌‌جهانی
‌‌‌‌‌ایران
  • احمدی‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌جعفرزاده، ‌‌‌‌‌حسن؛ ‌‌‌‌‌پورطاهری، ‌‌‌‌‌مهدی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌کریمی، ‌‌‌‌‌مهدی ‌‌‌‌‌(1395). ‌‌‌‌‌«بررسی ‌‌‌‌‌نقش ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌ناحیه‌ای ‌‌‌‌‌(مطالعه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌شهرستان‌های ‌‌‌‌‌بوانات ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌خرم ‌‌‌‌‌بید)»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌ژئوپلیتیک. ‌‌‌‌‌سال ‌‌‌‌‌دوازدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌1: ‌‌‌‌‌82-60.
  • احمدی‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌رهنما، ‌‌‌‌‌محمدرحیم؛ ‌‌‌‌‌رومینا، ‌‌‌‌‌ابراهیم ‌‌‌‌‌(1390). ‌‌‌‌‌«نقش ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌ملی ‌‌‌‌‌مورد: ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌برنامه‌ریزی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌آمایش ‌‌‌‌‌فضا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌پانزدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌2: ‌‌‌‌‌39-17.
  • احمدی‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌قنبری، ‌‌‌‌‌قاسم؛ ‌‌‌‌‌عاملی، ‌‌‌‌‌عاطفه ‌‌‌‌‌(1388). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌عوامل ‌‌‌‌‌مؤثر ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ارتقای ‌‌‌‌‌سطوح ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری: ‌‌‌‌‌مطالعه ‌‌‌‌‌موردی ‌‌‌‌‌شهرستان‌های ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌فارس»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌ژئوپلیتیک. ‌‌‌‌‌سال ‌‌‌‌‌پنچم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌۱: ‌‌‌‌‌47-29.
  • احمدی‌پور؛ زهرا؛ قنبری، عزیزالله؛ حافظ‌نیا، محمدرضا (1389). «تأثیر الگوی تقسیمات کشوری بر توسعه فضایی جغرافیایی (مورد مطالعه: استان زنجان)»، برنامه‌ریزی و آمایش فضا. دوره 14. شماره پیاپی 68: 61-39.
  • احمدی‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌منصوریان، ‌‌‌‌‌علیرضا ‌‌‌‌‌(1385). ‌‌‌‌‌«تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌بی‌ثباتی ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌(1357-1285)»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌ژئوپلیتیک. ‌‌‌‌‌سال ‌‌‌‌‌دوم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌1: ‌‌‌‌‌89-62.
  • اطاعت، ‌‌‌‌‌جواد؛ ‌‌‌‌‌نیکزاد، ‌‌‌‌‌روح‌‌الله ‌‌‌‌‌(1395). ‌‌‌‌‌«تأثیر ‌‌‌‌‌تقسیم ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌منطقه‌‌ای ‌‌‌‌‌(مطالعه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌استان‌های ‌‌‌‌‌سواحل ‌‌‌‌‌جنوبی ‌‌‌‌‌ایران)». ‌‌‌‌‌پژوهش‌های ‌‌‌‌‌جغرافیای ‌‌‌‌‌انسانی. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌بیست‌وسوم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌2: ‌‌‌‌‌243-227.
  • اعظمی، ‌‌‌‌‌هادی؛ ‌‌‌‌‌دبیری، ‌‌‌‌‌علی‌‌اکبر ‌‌‌‌‌(1390الف). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌عناصر ‌‌‌‌‌تهدید ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌ـ ‌‌‌‌‌امنیتی ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌برنامه‌‌ریزی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌آمایش ‌‌‌‌‌فضا، ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌پانزدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌4: ‌‌‌‌‌83-63.
  • اعظمی، ‌‌‌‌‌هادی؛ ‌‌‌‌‌دبیری، ‌‌‌‌‌علی‌اکبر ‌‌‌‌‌(1390ب). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیم ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌ژئوپلیتیک. ‌‌‌‌‌سال ‌‌‌‌‌هفتم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌۲: ‌‌‌‌‌181-147.
  • افضلی، ‌‌‌‌‌رسول؛ ‌‌‌‌‌کامران، ‌‌‌‌‌حسن؛ ‌‌‌‌‌عابدی ‌‌‌‌‌شجاع، ‌‌‌‌‌فرزاد ‌‌‌‌‌(1400). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌گفتمان ‌‌‌‌‌مدیریت ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌کشور ‌‌‌‌‌کوبا ‌‌‌‌‌پس ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌انقلاب ‌‌‌‌‌1959»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌جغرافیا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌نوزدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌69: ‌‌‌‌‌18-1.
  • بیگلر، معصومه (1390). «بررسی روند نظام تقسیمات کشوری (سیاسی-اداری) بعد از انقلاب اسلامی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی محمد شیخی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  • پورطاهری، ‌‌‌‌‌مهدی؛ ‌‌‌‌‌نظری، ‌‌‌‌‌ولی‌اله؛ ‌‌‌‌‌رکن‌الدین ‌‌‌‌‌افتخاری، ‌‌‌‌‌عبدالرضا؛ ‌‌‌‌‌احمدی ‌‌‌‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا ‌‌‌‌‌(1390). ‌‌‌‌‌«نقش ‌‌‌‌‌ارتقای ‌‌‌‌‌سطوح ‌‌‌‌‌مدیریت ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌روستایی ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌تأکید ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ایجاد ‌‌‌‌‌استان‌های ‌‌‌‌‌جدید؛ ‌‌‌‌‌مطالعه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌قزوین»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌ژئوپلیتیک. ‌‌‌‌‌سال ‌‌‌‌‌هفتم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌۳: ‌‌‌‌‌52-25.
  • جعفرزاده، ‌‌‌‌‌حسن؛ ‌‌‌‌‌احمدی‌‌پور، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌حافظ‌‌نیا، ‌‌‌‌‌محمدرضا؛ ‌‌‌‌‌قادری ‌‌‌‌‌حاجت، ‌‌‌‌‌مصطفی ‌‌‌‌‌(1400). ‌‌‌‌‌«تبیین ‌‌‌‌‌الگوی ‌‌‌‌‌عوامل ‌‌‌‌‌تنش ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌منازعه ‌‌‌‌‌میان ‌‌‌‌‌قلمروهای ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌– ‌‌‌‌‌اداری»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌آمایش ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌چهارم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌1: ‌‌‌‌‌13-1.
  • جعفری، ‌‌‌‌‌مهتاب؛ ‌‌‌‌‌واثق، ‌‌‌‌‌محمود؛ ‌‌‌‌‌پیشگاهی ‌‌‌‌‌فرد، ‌‌‌‌‌زهرا؛ ‌‌‌‌‌یزدان‌پناه ‌‌‌‌‌درو، ‌‌‌‌‌کیومرث ‌‌‌‌‌(1400). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌سیستمی ‌‌‌‌‌تقسیم ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌جغرافیا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌نوزدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌69: ‌‌‌‌‌52-39.
  • دفتر ‌‌‌‌‌مطالعات ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌مرکز ‌‌‌‌‌پژوهش‌های ‌‌‌‌‌مجلس ‌‌‌‌‌(1392). ‌‌‌‌‌نقد ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌ارزیابی ‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران، ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌موضوعی ‌‌‌‌‌260، ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌مسلسل ‌‌‌‌‌13446.
  • شکور، ‌‌‌‌‌علی؛ ‌‌‌‌‌زنگی‌‌آبادی، ‌‌‌‌‌علی؛ ‌‌‌‌‌کریمی ‌‌‌‌‌قطب‌‌آبادی، ‌‌‌‌‌فضل‌‌الله ‌‌‌‌‌(1393). ‌‌‌‌‌«ضرورت‌ها ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌دلایل ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌استانی ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌رویکرد ‌‌‌‌‌منطقه‌‌ای ‌‌‌‌‌(مطالعه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌فارس)»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌برنامه‌‌ریزی ‌‌‌‌‌منطقه‌‌ای. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌چهارم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌15: ‌‌‌‌‌12-1.
  • صالح‌‌پور، ‌‌‌‌‌شمسی ‌‌‌‌‌(1398). ‌‌‌‌‌«آسیب‌شناسی ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌سطح ‌‌‌‌‌محلی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌ارائه ‌‌‌‌‌الگوی ‌‌‌‌‌مناسب ‌‌‌‌‌آن ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌(مورد ‌‌‌‌‌مطالعه: ‌‌‌‌‌شهرستان ‌‌‌‌‌ارومیه)». ‌‌‌‌‌رساله ‌‌‌‌‌دکتری ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌راهنمایی ‌‌‌‌‌وحید ‌‌‌‌‌ریاحی. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌خوارزمی.
  • عزیزی، ‌‌‌‌‌سعید؛ ‌‌‌‌‌افضلی، ‌‌‌‌‌رسول ‌‌‌‌‌(1401). ‌‌‌‌‌«آسیب‌‌شناسی ‌‌‌‌‌سازمان‌دهی ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌منظر ‌‌‌‌‌رهیافت ‌‌‌‌‌ساختار ‌‌‌‌‌ـ ‌‌‌‌‌کارگزار»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌آمایش ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌چهارم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌3: ‌‌‌‌‌191-175.
  • فرهی‌‌فر، ‌‌‌‌‌وفادار ‌‌‌‌‌(1382). ‌‌‌‌‌«تحلیل ‌‌‌‌‌چالش‌های ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌راهبردهای ‌‌‌‌‌آن، ‌‌‌‌‌ارائه ‌‌‌‌‌راهبردها ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌گرایش ‌‌‌‌‌برنامه‌ریزی ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌فضایی ‌‌‌‌‌کشور ‌‌‌‌‌(نمونه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌کرمان)»، ‌‌‌‌‌پایان‌نامه ‌‌‌‌‌کارشناسی ‌‌‌‌‌ارشد ‌‌‌‌‌رشته ‌‌‌‌‌برنامه‌ریزی ‌‌‌‌‌شهری ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌منطقه‌ای. ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌راهنمایی ‌‌‌‌‌محمدحسین ‌‌‌‌‌شریف‌زادگان. ‌‌‌‌‌دانشکده ‌‌‌‌‌معماری ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌شهرسازی. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌شهید ‌‌‌‌‌بهشتی.
  • قالیباف، ‌‌‌‌‌محمدباقر ‌‌‌‌‌(1386). ‌‌‌‌‌حکومت ‌‌‌‌‌محلی ‌‌‌‌‌یا ‌‌‌‌‌استراتژی ‌‌‌‌‌توزیع ‌‌‌‌‌فضایی ‌‌‌‌‌قدرت ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌انتشارات ‌‌‌‌‌امیرکبیر.
  • قنبری، ‌‌‌‌‌یوسف؛ ‌‌‌‌‌برقی، ‌‌‌‌‌حمید ‌‌‌‌‌(1388). ‌‌‌‌‌«تحلیلی ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌رویکرد ‌‌‌‌‌کارکردهای ‌‌‌‌‌شهری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌توسعه ‌‌‌‌‌روستایی ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌تأکید ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌مدل ‌‌‌‌‌یوفرد ‌‌‌‌‌(رویکردی ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌نگرش ‌‌‌‌‌فضایی ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌برنامه‌ریزی ‌‌‌‌‌روستایی)»، ‌‌‌‌‌مجله ‌‌‌‌‌راهبرد. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌20: ‌‌‌‌‌210-196.
  • کامران، ‌‌‌‌‌حسن ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌دیگران ‌‌‌‌‌(1396). ‌‌‌‌‌«تأثیر ‌‌‌‌‌ایدئولوژی ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ارتقای ‌‌‌‌‌سطح ‌‌‌‌‌فضای ‌‌‌‌‌جغرافیایی؛ ‌‌‌‌‌مطالعه ‌‌‌‌‌موردی ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌قم»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌جغرافیا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌پانزدهم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌۵۳: ‌‌‌‌‌276-265.
  • کریمی‌پور، ‌‌‌‌‌یدالله ‌‌‌‌‌(1381). ‌‌‌‌‌مقدمه‌‌ای ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران؛ ‌‌‌‌‌جلد ‌‌‌‌‌نخست: ‌‌‌‌‌وضع ‌‌‌‌‌موجود. تهران: ‌‌‌‌‌انجمن ‌‌‌‌‌جغرافیایی ‌‌‌‌‌ایران.
  • متقی، ‌‌‌‌‌ابراهیم؛ ‌‌‌‌‌قربانی ‌‌‌‌‌سپهر، ‌‌‌‌‌آرش؛ ‌‌‌‌‌امیری، ‌‌‌‌‌وحید ‌‌‌‌‌(1398). ‌‌‌‌‌«عوامل ‌‌‌‌‌مؤثر ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ارتقای ‌‌‌‌‌سطوح ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌(نمونه ‌‌‌‌‌موردی: ‌‌‌‌‌شهرهای ‌‌‌‌‌استان ‌‌‌‌‌چهارمحال ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌بختیاری)»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌جغرافیا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌هفتم. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌63: ‌‌‌‌‌113-92.
  • مددی، ‌‌‌‌‌آرزو ‌‌‌‌‌(1395). ‌‌‌‌‌«اولویت‌سنجی ‌‌‌‌‌شاخص‌های ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌تحقق‌پذیری ‌‌‌‌‌برنامه‌های ‌‌‌‌‌آمایش ‌‌‌‌‌سرزمین ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌پایان‌نامه ‌‌‌‌‌کارشناسی ‌‌‌‌‌ارشد ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌راهنمایی ‌‌‌‌‌موسوی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌محمدنژاد. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌ارومیه.
  • مرکز ‌‌‌‌‌آمار ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌(1400). ‌‌‌‌‌سالنامه ‌‌‌‌‌آماری ‌‌‌‌‌کشور. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌مرکز ‌‌‌‌‌آمار ‌‌‌‌‌ایران.
  • مرکز ‌‌‌‌‌پژوهش‌های ‌‌‌‌‌مجلس ‌‌‌‌‌(1392). ‌‌‌‌‌نقد ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌ارزیابی ‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌مسلسل ‌‌‌‌‌13446.
  • مرکز ‌‌‌‌‌پژوهش‌های ‌‌‌‌‌مجلس ‌‌‌‌‌(1397). ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ژاپن: ‌‌‌‌‌عقلانیت، ‌‌‌‌‌سادگی ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌تلاشی ‌‌‌‌‌بی‌‌پایان ‌‌‌‌‌برای ‌‌‌‌‌تمرکززدایی ‌‌‌‌‌کنترل‌شده ‌‌‌‌‌از ‌‌‌‌‌روابط ‌‌‌‌‌مرکزی ‌‌‌‌‌ـ ‌‌‌‌‌محلی. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌مسلسل ‌‌‌‌‌16353.
  • مستوفی‌‌الممالکی، ‌‌‌‌‌رضا؛ ‌‌‌‌‌قاسمی، ‌‌‌‌‌شهین ‌‌‌‌‌(1384). ‌‌‌‌‌جغرافیای ‌‌‌‌‌ناحیه‌ای ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌شاخص‌ها ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌پیشینه ‌‌‌‌‌ناحیه‌بندی ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ایران. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌نشر ‌‌‌‌‌علم ‌‌‌‌‌نوین. ‌‌‌‌‌چاپ ‌‌‌‌‌اول.
  • مقصودی ‌‌‌‌‌کلاردشتی، ‌‌‌‌‌سجاد ‌‌‌‌‌(1396). ‌‌‌‌‌«ضرورت‌‌های ‌‌‌‌‌اصلاح ‌‌‌‌‌قانون ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری»، ‌‌‌‌‌پایان‌‌نامه ‌‌‌‌‌کارشناسی ‌‌‌‌‌ارشد ‌‌‌‌‌رشته ‌‌‌‌‌حقوق ‌‌‌‌‌عمومی. ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌راهنمایی ‌‌‌‌‌مهدی ‌‌‌‌‌هداوند. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌علامه ‌‌‌‌‌طباطبایی.
  • موسوی ‌‌‌‌‌شهیدی، ‌‌‌‌‌سید ‌‌‌‌‌مهدی؛ ‌‌‌‌‌بدیعی ‌‌‌‌‌ازنداهی، ‌‌‌‌‌مرجان ‌‌‌‌‌(1402). ‌‌‌‌‌«سیر ‌‌‌‌‌تاریخی ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌کشوری ‌‌‌‌‌ایران ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌باستان ‌‌‌‌‌و ‌‌‌‌‌ارائه ‌‌‌‌‌پیشنهادات ‌‌‌‌‌برای ‌‌‌‌‌نظام ‌‌‌‌‌تقسیمات ‌‌‌‌‌فعلی»، ‌‌‌‌‌فصلنامه ‌‌‌‌‌جغرافیا. ‌‌‌‌‌دوره ‌‌‌‌‌21. ‌‌‌‌‌شماره ‌‌‌‌‌76: ‌‌‌‌‌156-131.
  • میرشکاران، ‌‌‌‌‌یحیی ‌‌‌‌‌(1392). ‌‌‌‌‌«الگویابی ‌‌‌‌‌سازمان‌دهی ‌‌‌‌‌سیاسی ‌‌‌‌‌فضا ‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌ساختارهای ‌‌‌‌‌بسیط ‌‌‌‌‌با ‌‌‌‌‌تأکید ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌ایران»، ‌‌‌‌‌رساله ‌‌‌‌‌دکتری ‌‌‌‌‌رشته ‌‌‌‌‌جغرافیای ‌‌‌‌‌سیاسی، ‌‌‌‌‌به ‌‌‌‌‌راهنمایی ‌‌‌‌‌زهرا ‌‌‌‌‌احمدی‌‌پور. ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌تربیت ‌‌‌‌‌مدرس.
  • ودیعی، ‌‌‌‌‌کاظم ‌‌‌‌‌(1354). ‌‌‌‌‌مقدمه‌ای ‌‌‌‌‌بر ‌‌‌‌‌جغرافیای ‌‌‌‌‌انسانی ‌‌‌‌‌ایران، ‌‌‌‌‌تهران: ‌‌‌‌‌انتشارات ‌‌‌‌‌دانشگاه ‌‌‌‌‌تهران.
  • Ahmadypur, Z., & Mansourian, A. R. (2006). “Administrative Divisions and Political Instabilities in Iran (1906-1978)”. Geopolitics Quarterly. 2(3): 62-89.‏
  • Chung, J. H. (2010). The evolving hierarchy of China’s local administration: tradition and change. In China’s Local Administration Traditions and changes in the sub-national hierarchy. Edited by Jae Ho Chung and Tao-Chiu Lam. London & New York: Routledge: 1-13.
  • Crane, K., Lal, R., & Martini, J. (2008). Iran's political, demographic, and economic vulnerabilities (Vol. 693). Rand Corporation.‏
  • Dexia and CEMR. (2012). Subnational Public Finance in the European Union. Research Department of Dexia Crédit Local.
  • Ferrazzi, Gabriele, (2007). International experiences in territorial reform- implications for Indonesia. USAID Democratic Reform Support Program (DRSP) for the Management Group on Territorial Reform.
  • Maeltsemees, S. (2010). “The difference between the terms in administrative- division”, journal geography of Estonia, sage pub/131.
  • Muir, Richard. (1981). Modern Political Geography. Hong Kong: Macmilan Education.
  • RAŠIĆ BAKARIĆ, IVANA. (2012). “A PROPOSAL FOR A NEW ADMINISTRATIVE TERRITORIAL DIVISION OF THE REPUBLIC OF CROATIA”, Economic Research - Ekonomska istraživanja, Vol. 25, No. 2, pp 397-412.
  • Sarantakos, S. (1998). Social Research, Chals Sturt Up , Palgrave Macmillan. South Yarra Australia.
  • Short, J.R. (1993). An Introduction to Political Geography. London: Routledge.
  • Wilk, Waldemar (2004). “The effect of changes in administrative division on the economic position of the largest cities in Poland”, warszawa, miscellanea geographical.
  • Zo I Lin, HAJDU (1987). “Administrative Division and Administrative Geography in Hungary”, CENTRE FOR REGIONAL STUDIES OF HUNGARIAN ACADEMY OF SCIENCES. Discussion Papers. No. 3: 1-58.