بازنمایی ادراکی ـ هویتی داعش در مرکز ثقل قدرت رسانه در دوران پساکارگزاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی قریشی 1
اکبر نصرالهی 2
حمیدرضا مقدم فر 3
هادی جمشیدیان 4
1 دانشجوی دکترا، گروه علوم ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه علوم ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 استادیار، گروه علوم ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
10.22034/rjnsq.2024.448787.1581
چکیده
داعش پس از شکست‌های نظامی و از دست دادن سرزمین‌های تحت تصرف، در مرکز ثقل قدرت خود دچار اختلال اساسی شد و در این شرایط، رسانه‌ها را بستر مناسبی برای پیشبرد حکمرانی دانست. بر همین اساس، ضمن جابه‌جایی حکمرانی خود از فضای حقیقی به فضای مجازی، رسانه را مرکز ثقل قدرت خود قرار داد. این جابه‌جاییِ مرکز ثقل حکمرانی موجب احیای داعش به‌وسیله جذب نیروی جدید از طریق مدیریت ادراک و هویت‌سازی طردگرای آن‌ها با قدرت رسانه و درنهایت، تبدیل کردن مخاطب جذب‌شده به گرگ تنها و اقدامات تروریستی در شیراز، کرمان، مسکو و همچنین، دیگر مناطق جهان شده است. مقاله پیش رو با رویکرد کیفی و استراتژی داده‌بنیاد تلاش کرده است مؤلفه‌ها و شاخص‌های قدرت داعش در مرکز ثقل رسانه را احصا نماید؛ بدین منظور، از جامعه آماری تمام تولیدات رسانه داعش در چهار قالب عکس، متن، فیلم و صوت، از نشریات دابق و رومیه از سال 2011م. تا 2016م. و همچنین، تصاویر، پوستر، سرودهای حماسی و متونی که داعش از سال 2016م. تا سال 2024م. در فضای مجازی منتشر کرده است در حد اشباع نظری، داده‌ها وارد نرم‌افزار Maxqda 2020 شده و مشخص شده است مؤلفه‌های ادراکی ـ هویتی قدرت داعش در مرکز ثقل رسانه در دوران پساکارگزاری در نُه مؤلفه و 44 شاخص قرار می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها
داعش
مرکز ثقل
پساکارگزاری
رسانه‌های داعش
مدیریت ادراک
  • اتکینسون، ر (۱۳۸۱). زمینه روان‌شناسی هیلگارد. ترجمه براهنی و همکاران (جلد 16). تهران: رشد.
  • ایروانی، م؛ خداپناهی، م (1381). روان‌شناسی احساس و ادراک. تهران: سمت.
  • بهمنش، حسین؛ جوکار، مهدی (1396). «جهانی‌شدن و تأثیر آن در جذابیت هویتی گروه تکفیری ـ تروریستی داعش»، مطالعات روابط فرهنگی بین‌المللی. سازمان فرهنگ و ارتباطات. اول: 52-29.
  • حجاریان، س (1376). «سه رهیافت نظری درخصوص ماهیت عملیات روانی»، فصلنامه دین و ارتباطات. تهران: دانشگاه امام صادق (ع): 174.
  • خاتونی، م (1395). «مطالعه ژئوپلیتیک عمومی داعش در رسانه‌های اجتماعی»، مطالعات ملی. 66: 128-109.
  • ذکایی، س (1400). هنر انجام پژوهش کیفی. تهران: آگاه.
  • رسولی ثانی آبادی، ا (1397). «بررسی ماهیت کنشگری داعش از منظر مفاهیم روابط بین‌الملل». فصلنامه دولت‌پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی. چهارم: 67-31.
  • عراقچی، ع؛ جوزانی کهن، ش (1395). «بهره‌برداری داعش از فضای مجازی»، فصلنامه روابط خارجی. 1: 175-141.
  • قزوینی حائری، ی (1397). داعش؛ هویت، تاریخ، رسانه. تهران: نگارستان اندیشه.
  • کاظمی گودرزی، س؛ صلواتیان، س (1397). «الگوی تبلیغ گروه تروریستی داعش در جذب نیرو»، مطالعات راهبردی بسیج. 79: 185-145.
  • مقدم‌فر، حمیدرضا؛ محسنی آهویی، ابراهیم (1400). جنگ شناختی. تهران: خبرگزاری تسنیم.
  • al-‘Ubaydi،، Nelly، L.، & Milton، D. (2014). “The Group That Calls Itself a State: Understanding the Evolution and Challenges of the Islamic State:. THE COMBATING TERRORISM CENTER AT WEST POINT.
  • Berger،، & Morgan، J. (2015). “The Brookings Project on U.S. Relations with the Islamic World Analysis”. The ISIS Twitter Census Defining and describing the population of ISIS supporters on Twitter. Retrieved from http://www.brookings.edu/~/media/researc.
  • Berger،M; Morgan، Jonat hon. (2015). “The Brookings Project on U.S. Relations with the Islamic World Analysis”. The ISIS Twitter Census Defining and describing the population of ISIS supporters on Twitter: http://www.brookings.edu/~/media/research.
  • Harleen، (2014). Dabiq: The Strategic Mesaging of the Islamic State. backgrounder. Retrieved from www.Understandingwar.org.
  • Kagan،، & Kimberly، C. (2016). U.S. Grand Strategy. Destroying ISIS and Al Qaeda، Report One. Retrieved from. https://www.aei.org/publication/al-qaeda-and-isis-existential-threats-to-the-us.
  • Klausen، (2014). “Tweeting the Jihad”. Social Media Networks of Western Foreign Fighters.
  • Lewis، (2014). “The Islamic State: a Counter-Strategy for a Counter-State: Middle East Security Report 21”. Published in the United States of America by the Institute for the Study of War. Retrieved from http://www.understandingwar.org.
  • Lewis، Jessica D. (2014). “The Islamic State: a Counter-Strategy for a Counter-State: Middle East Security Report 21”. Published in the United States of America by the Institute for the Study of War. بازیابی از http://www.understandingwar.org.
  • Lincoln،، & Guba، E. (1985). Natualist Inquiry. sage publication.
  • Mahtani، (2001). Representing Minorities: Canadian Media and Minority Identities.
  • Silvestone،، & Georgiou، M. (2005). “Editorial Introduction”. Media and Minorities.
  • Stalinsky،، & Sosnow، R. (2014). Jihadi Groups Engage in Cyber Jihad: Beginning With 1980s Promotion Of Use Of 'Electronic Technologies' Up To Today's Embrace Of Social Media To Attract A New Jihadi Generatio. Al-Qaeda To The Islamic State (ISIS(.
  • Weimann، (2015). “Terrorism”. The International Encyclopedia of Political.
  • Yeung، (2015). A Critical Analysis on ISIS Media Strategies. Retrieved from http://www.academia.edu.