1
استادیار علوم سیاسی دانشگاه شاهد. تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2
دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22034/rjnsq.2023.407150.1501
چکیده
ریشهی هویت که هُو، به معنی او است، نشانگر این حقیقت است که هویت ساخته نمیشود مگر در ارتباط و واکنش به دگران هویتساز. به این معنا که تا فرد نتواند دگربودگی را درک کند و به غیریتسازی صحیحی نرسد، نخواهد توانست حدومرز هویت اجتماعی و فردی خود را ترسیم کند. از این جهت، بر جهان اسلام نیز فرض است تا برای جدایی جریان حق از باطل، دگر هویتساز خویش را شناخته و با غیریتسازی، هویت اصیل خود را ترسیم و تثبیت کند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر گونهشناسی دگر هویتساز از منظر آیتالله خامنهای و پاسخ به این پرسش است که «دگر هویتساز از منظر آیتالله خامنهای طی سالهای 1392 تا 1402 چه بوده است؟» برای نیل بدین منظور، اطلاعات پژوهش به روش کتابخانهای و فیشنویسی و با استفاده از متن بیانات موجود در سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای جمعآوری شده است. دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته و نوع همبستگی و ارتباط مضامین با استفاده از روش شبکهی مضمون نشان داده شده است و برای کدگذاری دادهها نیز از نرمافزار MAXQDA استفاده شده است. حاصل کدگذاری، استخراج 234 مضمون پایه است که ذیل چهارده مضمون سازماندهنده و مضمون فراگیر دگر هویتساز ادغام شده است. یافتهها نشانگر آن است که آیتالله خامنهای بیشترین تبیین درمورد دگر هویتساز را درخصوص دگران هویت ملی داشتهاند.
آجیلی، هادی (1397). جهانیشدن، تکثر هویتی و نسبت آن با جامعهی ایرانی معاصر». فصلنامهی جستارهای سیاسی معاصر، سال نهم، شمارهی 3، پاییز: 26-1.
آقاسی، آناهیتا؛ بنیهاشمی، سیدمحسن؛ عقیلی، سید وحید (۱۴۰۰)، «تحلیل مضمون هویت فرهنگی در اندیشهی آیتالله سید علی خامنهای». فصلنامهی نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، سال یازدهم، شماره ۲، تابستان: 176-155.
ابراهیمی، خدایار (1390). «بیهویتی و خودباختگی فرهنگی؛ با مروری بر اندیشه و کلام امام خمینی ره»، فصلنامهی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، سال اول، شمارهی 3، بهار: 60-33.
احمدلو، کاووس (۱۳۹۲). مؤلفههای هویت اسلامی و ایرانی در اندیشهی آیتالله خامنهای. پایاننامهی کارشناسی ارشد. دانشگاه شاهد. دانشکدهی علوم انسانی، گروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی.
افتخاری، اصغر؛ پناهی، محمدحسین (۱۳۹۸). «تأثیر چالشهای هویتی دههی چهارم انقلاب بر امنیت اجتماعی جمهوری اسلامی ایران (با تأکید بر رهنمودهای آیتالله خامنهای)». فصلنامهی امنیتپژوهی، سال هجدهم، شماره ۶۶، تابستان: 78-55.
اکوانی، سید حمدالله (۱۳۹۱). «زبان و هویت در میدان رسانهای غرب: ایران بهمثابه دیگری». فصلنامهی مطالعات ملی، سال سیزدهم، شماره ۵۱، پاییز: 52-29.
امیدی، علی؛ احمدینژاد، حمید (1397). «غیریتسازی خاکستری در شاهنامهی فردوسی براساس نظریهی لاکلائو و موفه». فصلنامهی مطالعات ملی، سال نوزدهم، شمارهی 2: 42-23.
برزگر، ابراهیم (1379). «صراط، ضابطهی هویت در اندیشهورزی امام خمینی (ره)». فصلنامهی مطالعات ملی، سال دوم، شمارهی 5، پاییز: 158-135.
بهروزلک، غلامرضا (1385). «جهانیشدن و سرانجام نزاع گفتمانها (نقد و بررسی تحلیل گفتمانی جهانیشدن)». فصلنامهی علوم سیاسی، سال نهم، شمارهی 36، زمستان: 72-37.
بیدارمنش، محمد (1389). جهانیشدن و فرهنگ تشیع، فرصتها و محدودیتها. پایاننامهی کارشناسی ارشد. دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام. دانشکدهی علوم سیاسی.
پیرانی، شهره؛ زاهد، غفاری (1401). «تحلیل مضامین سرودهای ملی انقلابی کشورهای ایران، روسیه و فرانسه». فصلنامهی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هجدهم، شمارهی 1، پیاپی 66، بهار: 69-41.
چلپی، مسعود (1374). جامعهشناسی نظم. تهران: نشر نی.
خرمشاد، محمدباقر؛ کلانتر مهرجردی، علیرضا؛ صولتی، حسین (۱۳۹۶). «گفتمان هویت ملی اسلامگرایی در عصر پهلوی دوم و جمهوری اسلامی (بررسی اندیشهی شهید مرتضی مطهری و آیتالله سید علی خامنهای)». فصلنامهی رهیافت انقلاب اسلامی، سال یازدهم، شماره ۳۸، بهار: 112-89.
رجبیاسفنجانی، مهدیه (1399). دلالتهای سیاسی لعنت و هویتسازی در اندیشهی سیاسی اسلام. پایاننامهی کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی. دانشکدهی حقوق و علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی.
رهبر، عباسعلی؛ رجبی، مهدیه (1397). «تیپولوژی هویتی از منظر آیتالله خامنهای». فصلنامهی علوم خبری، سال هفتم، شمارهی 27، پاییز: 100-79.
سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای: ir.
سلگی، محمد؛ صالحصدقپور، بهرام؛ حیدری، حسین؛ آقاپور، احسان (1397). «تحلیل عناصر و مؤلفههای هویت فردی در ایران». فصلنامهی راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال هفتم، شمارهی 27، تابستان: 335-299.
شمسینیغیاثوند، حسن؛ صادقی، محسن (1395). «مؤلفههای هویت سیاسی در گفتمان مقام معظم رهبری». فصلنامهی منافع ملی، سال اول، شمارهی ۴، تابستان: 93-75.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخزاده، محمدحسن (1390). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در دادههای کیفی». دوفصلنامهی اندیشهی مدیریت راهبردی، سال پنجم، شمارهی 2، پیاپی 10، پاییز و زمستان: 198-151.
غفاری، مصطفی (۱۳۹۰). «بیداری اسلامی در اندیشهی حضرت آیتالله خامنهای (مدظلهالعالی): چالش هویت اسلامی و ساختار سیاسی در خاورمیانه». دوفصلنامهی رهآورد سیاسی، سال هشتم، شماره ۳۲، تابستان: 120-91.
قلیپور، اکبر (1389). آسیبشناسی هویت ملی در ایران. پایاننامهی کارشناسی ارشد. دانشگاه بینالمللی امامخمینی (ره). دانشکدهی علوم اجتماعی. گروه علوم سیاسی.
کریمیفرد، حسین (۱۴۰۱). «تبیین معنایی - هویتی الگوی پیشرفت اسلامی - ایرانی از دیدگاه آیتالله خامنهای». فصلنامهی سیاست متعالیه، سال دهم، شمارهی ۳۷، تابستان: 202-179.
معین، محمد (1376). فرهنگ پنججلدی معین. تهران: امیرکبیر.
منشادی، مرتضی؛ بهرامی عینالقاضی، وحید (۱۳۹۵). «زمینههای تداوم هویت ایرانی در روایتهای شاهانه». فصلنامهی مطالعات ملی. سال هفدهم، شماره ۶۵، بهار: 38-33.
منشیزادگان، آرش؛ داودی، علیاصغر؛ گازرانی، سعید (۱۴۰۱). «تحلیل گفتمانی استکبارستیزی در اندیشهی آیتالله خامنهای از منظر پساساختارگرایی». فصلنامهی مطالعات راهبردی بسیج، سال بیستوپنجم، شمارهی ۹۴، بهار: 181-153.
نظری، علیاشرف (۱۳۸۵). «پستمدرنیسم و هویت سیاسی». فصلنامهی مطالعات ملی. سال هفتم، شماره ۲۷، پاییز: 136-115.