بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر هویت جمعی جوانان شهرستان دشت آزادگان استان خوزستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عبدالرضا نواح 1
مرضیه شهریاری 2
عماد چلداوی 3
1 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسنده مسئول).
2 استادیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 کارشناس ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
10.22034/rjnsq.2022.332658.1378
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی هویت جمعی (هویت ملی و هویت قومی) جوانان عرب می‌پردازد. جامعه آماری این پژوهش متشکل از جوانان 30-18 ساله (مؤنث و مذکر) ساکن شهرستان دشت آزادگان، شامل 29232 نفر است. با استفاده از فرمول کوکران تعداد 379 نفر به‌عنوان نمونه آماری با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و تصادفی ساده انتخاب شدند. روش مطالعه به‌کاررفته در این پژوهش پیمایشی و رویکرد کمی است. گردآوری داده‌ها به‌وسیله پرسشنامه صورت گرفت و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها آزمون‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره به‌کار رفت و با استفاده از نرم‌افزار Spss داده‌ها تحلیل شد. نتایج حاصله نشان می‌دهد که انتخاب عقلانی، میزان مشروعیت سیاسی، نحوه مصرف رسانه‌های نوین اطلاعاتی، نحوه تعاملات اجتماعی و احساس تبعیض با هویت جمعی (هویت ملی و هویت قومی) رابطه مستقیم و مثبت معناداری دارد. همچنین براساس ضریب تعیین محاسبه‌شده، حدود 8/45 درصد از واریانس مربوط به هویت جمعی با متغیر ارائه‌شده در مدل، توضیح داده ‌شده است. از دیگر نتایج تحقیق این است که میزان گرایش جوانان عرب ساکن شهرستان دشت آزادگان به هویت قومی بیشتر از هویت ملی است.
کلیدواژه‌ها
هویت جمعی
انتخاب عقلانی
میزان مشروعیت سیاسی
رسانه‌های نوین اطلاعاتی
احساس تبعیض
تعاملات اجتماعی
  • احمدلو، حبیب (1381)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان تبریز»، فصلنامه مطالعات ملی، 2(13)، صص 144-109.
  • احمدی، حمید، گنج خانلو، مصدق (1393)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی بین جوانان شهر زنجان»، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 6(40)، صص 92-62.
  • اسمیت، گراهام (1394)؛ فدرالیسم چالش چند قومیتی، ترجمه: عبدالله رمضان زاده، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • اسمیت، آنتونی دی (1394)؛ ناسیونالیسم و مدرنیسم، ترجمه: کاظم فیروزمند، چاپ دوم، تهران: نشر ثالث.
  • افروغ، عماد (1377)؛ قضا و نابرابری‌‌های اجتماعی، ارائه‌ی الگویی برای جداگزینی فضایی و پیامدهای آن، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
  • اکوانی، سید حمدالله (1387)؛ «گرایش به هویت ملی و قومی در عرب‌های خوزستان»، فصلنامه مطالعات ملی، 9 (36)، 126-99.
  • امیراحمدی، هوشنگ (1377)؛ «قومیت و امنیت»، ترجمه: حسن شفیعی؛ فصلنامه مطالعات راهبردی؛ پیش شمارة دوم، صص 2.
  • ایمان، محمدتقی، روحانی، علی (1393)؛ «هویت اسلامی و هویت‌‌های رقیب (هویت جهانی، ملی و قومی)؛ مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه شیراز»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 6(21)، 148-127.
  • باقری چکامی، سیامک (1391)؛ قوم عرب، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
  • بروبیکر، راجرز (1395)؛ مرزهای عقلانیت: رساله‌‌ای درباره اندیشه اجتماعی و اخلاقی ماکس وبر، ترجمه: شهناز مسمی پرست، تهران: نشر پارسه.
  • جلایی پور، حمیدرضا، قنبر، علی (1388)؛ «بررسی هویت ملی و ارزش‌های جهانی‌شدن با تأکید بر ایرانیان عرب‌زبان»، پژوهشنامه علوم اجتماعی، 3(2)، صص 188-165.
  • جعفری، زهرا، وکیلی، نجمه (1390)؛ «بررسی رابطه بین نگرش اعضای هیئت‌علمی نسبت به فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطات با توانایی آنان در استفاده از رسانه‌‌های مجازی»، رسانه، 20(2)، صص 48-27.
  • حاجیانی، ابراهیم (1388)؛ «نسبت هویت ملی با هویت قومی در میان اقوام ایرانی»، مجله جامعه‌شناسی ایران، 9(3-4)، صص 164-143.
  • حقگو، جواد (1393)؛ آمریکا و تجزیه‌طلبی قومی در ایران، چاپ اول، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات.
  • رئوفی، محمود (1389)؛ «مؤلفه‌های هویت دینی، دین و ارتباطات»،17(1-2)، صص 112-91.
  • رضایی قادی، خدیجه (1398)؛ «هویت اجتماعی بازخوانی مفهوم هویت در رویکردهای نظری»، رشد آموزش علوم اجتماعی، 22(1)، صص 15-12.
  • ریتزر، جورج (1393)؛ نظریه‌های جامعه‌شناسی، ترجمه هوشنگ نایبی، چاپ پنجم، تهران: نشر نی.
  • شیخاوندی، داور (1381)؛ «تکوین و تکون هویت ملی در جریان تربیت»، مجله رشد آموزش علوم اجتماعی، ش 2.
  • شریفی، فاطمه. (1396)؛ «راهکارهای پرورش هویت اخلاقی نوجوانان در سبک زندگی خانواده اسلامی»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، 4 (6)، صص 97-118.
  • صالحی‌‌امیری، سیدرضا (1385)؛ مدیریت منازعات قومی در ایران، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
  • صفا، سوسن، ترکمان، فرح، صبوری خسروشاهی، حبیب (1400)؛ «بررسی احساس تبعیض بر ابعاد هویت جوانان کُرد کرمانج استان خراسان شمالی»، فصلنامه مطالعات ملی، 2 (86)، 134-111. Doi: 10.22034/rjnsq.2021.132259.
  • عالمی نیسی، مسعود (1383)؛ مطالعه میزان برجستگی هویت‌‌های فرهنگی و جمعی و پیش‌بینی آینـده آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهش جامعه‌‌شناسی، تهران: دانشگاه شـهید بهشـتی، دانشـکده ادبیـات و علـوم انسانی.
  • عالم، عبدالرحمن (1398)؛ بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.
  • عظیمی، لیلی، نامداری، مهرداد، پرهام، محمد (1397)؛ «تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر هویت ملی و هویت قومی شهروندان شهرستان نورآباد دلفان»، مطالعات اجتماعی شهری، 8(28)، صص 90 ـ 65.
  • فرامرزیانی، سعید، جعفری، علی (1399)؛ «نقش شبکه‌های اجتماعی موبایلی بر هویت شخصی مدرن در میان جوانان شهر اردبیل». فصلنامه مطالعات ملی، 21 (82)، 88-69.Doi: 10.22034/rjnsq.2020.109390.
  • قربان‌پور، مهدی؛ مرشدی زاد، علی؛ ابطحی، مصطفی (1400)؛ «ارائه مدل سیاست‌گذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران با رویکرد گراندد تئوری»، فصلنامه مطالعات ملی، 22 (88)، 49-67،Doi: 10.22034/rjnsq.2021.281800.1267.
  • لهسایی زاده، عبدالعلی؛ مقدس، اصغر؛ نبوی نسب، سید مجتبی (1388)؛ «بررسی عوامل داخلی مؤثر بر هویت قومی و هویت ملی در میان اعراب شهرستان اهواز»، جامعه‌شناسی کاربردی، 20(1)، صص 70-45.
  • مقدس، علی‌اصغر؛ حیدری، اله رحم (1387)؛ «رابطه هویت طایفه‌‌ای و هویت ملی با تأکید بر متغیرهای نگرشی در شهر نورآباد ممسنی»، فصلنامه مطالعات ملی، 9(1)، صص 177-151.
  • میراحمدی، هوشنگ (1377)؛ «قومیت و امنیت»، ترجمة حسن شفیعی؛ فصلنامه مطالعات راهبردی؛ پیش‌‌شماره دوم، صص 207-23.
  • نوچه فلاح، رستم (1383)؛ «هویت؛ واقعیتی ثابت یا سیال»، در کتاب مبانی نظری هویت و بحران هویت، به اهتمام علی‌اکبر علیانی، تهران: پژوهشکده‌‌ علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
  • نوربخش، سید مرتضی (1387)؛ جامعه‌شناسی عمومی، چاپ سوم، تهران: انتشارات بهینه.
  • یزدان فام، محمود (1390)؛ «تحولات جهان عرب: صورت‌بندی قدرت و هویت در خاورمیانه»، مطالعات راهبردی، 14(2)، صص 77-47.
  • Abdeljawad, T, Horani, M.A, Roshdi Khalil,R (2015); «Conformable fractional semigroups of operators», Journal of Semigroup Theory and Applications, Article ID, ISSN 2051-2937.
  • Lee, i, c, pratto, F. (2011); «Changing Boundaries of Ethnic Identity and Feelings toward Ingroup/ Outgroup: Examining Taiwan Residents from a Psycho-Historical Perspective». Journal of Cross-Cultural Psychology, 42(1), 3-24. org/10.1177/0022022110361776.
  • Martiny, S. E, Froehlich, L, Soltanpanah, J. & Haugen, M. S. (2020); «Young immigrants in Norway: The role of national and ethnic identity in immigrants’ integration», Scandinavian Journal of Psychology, 61(2), 312–324.
  • Richard R. Verdugo & Andrew Milne (eds.) (2016); National Identity: Theory and search, North Carolina: Charlotte Information, Age Publishing, 2-4.