نقد و ارزیابی الگوی پلورالیسم قومی؛ با تکیه‌بر مبانی عقلی‌ـ‌اسلامی

الگوهای مختلفی در مدیریت جوامع دارای تنوع قومی وجود دارد. یکی از این الگوها پلورالیسم قومی است. بنابر اصول این الگو داشته‌‌های فرهنگی کلیه اقوام اعم از هنجارها، ارزش‌‌ها، سنت‌ها و آداب‌ورسوم بهره‌‌ای از حقانیت داشته؛ ازاین‌رو باید در راستای آزادی، حفظ و حتی ترویج آن‌ها گام برداشت. ازآنجاکه بسترها و زمینه‌‌های فکری، اجتماعی و سیاسی در خلق بسیاری از نظریه‌‌ها و الگوهای علمی در حوزه علوم انسانی دخیل بوده بومی‌سازی آن‌ها نیازمند نقد و ارزیابی در بستر مبانی اندیشه‌‌ای جوامع است. بر این اساس سؤال اصلی پژوهش این‌‌گونه بیان می‌‌شود که این الگو با توجه به مبانی فکری نظام ج.ا.ا که بر پایه عقلانیت و اسلامیت استوار است چگونه ارزیابی می‌‌شود؟ نتایج بررسی صورت گرفته که با روش کیفی و محصول انتقادی و استفاده از داده‌‌های برهانی و منابع اسلامی انجام پذیرفته چنین است که اصل «تنوع در جوامع» و ازجمله‌ی آن «تنوع قومی» به لحاظ هستی‌‌شناختی موردپذیرش «ادله عقلی» و «آموزه‌‌های اسلامی» بوده و به غیر از مواردی خاص نسبت به بسیاری از سنت‌‌های قومی رویکرد تقابلی ندارند؛ بنابراین مخالفتی با این سطحِ الگوی پلورالیسم قومی وجود ندارد؛ اما دیدگاه پلورالیستی زمینه ایجاد و تشدید تعصب‌‌های قومی در جوامع را فراهم می‌‌سازد که این امر با مبانی مذکور در تقابل است. عدم ارزش‌‌گذاری فرهنگ اقوام، تسلسل باطل اصالت تکثر، تفاوت نفی برتری‌جویی قومی در پلورالیسم با اسلام و تفاوت جامعه آرمانی اسلامی با جامعه آرمانی پلورالیستی قومی از دیگر قضایای تخالفی این دیدگاه با ادله عقلی و آموزه‌‌های اسلامی است.