«هویت ملی» مفهومی دو وجهی است که همزمان بر تمایز و تشابه و افتراق و اشتراک دلالت دارد. از یکسو با تأکید بر مشترکات و ملاکهای پیوند دهنده، «ما» را پیرامون محوری واحد همبسته و متعهد میسازد و از دیگر سوی، «ما» را از «دیگران» باز میشناساند. به عبارت دیگر هویت، همسازی و واسازی را در بطن خود نهفته دارد.
هویت ملی امری انباشتی و تراکشی است و در فرایند «یادگیری اجتماعی» تکوین یافته و از سیّالیت و پویایی برخوردار است. رخدادهای مهم و ماندگار سیاسی، فرهنگی و اجتماعی گوناگون به لایههای هویتی افراد و گروهها میافزاید و ساختمان هویتی آنان را متحول و متأثر میسازد. شاکله هویتی گروهها و ملتها زمان پرورده و زمینه پرورده است. عناصر هویت ضمن آنکه از خصیصه استمرار برخوردار است و با گذشته پیوند میخورد اما هویت فردا چه بسا واجد لایهها و عناصری افزونتر خواهد بود. لذا حوادث عظیم و رویدادهای عمده جهانی نظیر انقلاب صنعتی، رنسانس، گفتمان مدرنیته، فرانوگرایی و جز آن در آفرینش و گسترش دقایق گفتمانهای هویتی نوین نقشی بسزا ایفا میکنند.