ترانههای قومی بهعنوان بخشی از خردهفرهنگ اقوام، بازگوکنندهی آرزوها، احساسات و نگرش اقوام به وقایع تاریخی، شرایط اجتماعی و هویت فرهنگی است. با وجود آنکه مضمون حجم عظیمی از محتوای این سرودهها از حوزهی فرهنگ قومی فراتر نمیرود، لیکن در خردهفرهنگ اقوام ایرانی، ترانههایی آهنگین وجود دارد که مضامین ملی دارند و به نوعی بیانگر احساسات میهندوستانه، عنایت و ارادت اقوام به سرنوشت مشترک، ملیت و هویت ملیاند. در این مقاله ضمن معرفی ویژگی و نوع موسیقی هر یک از اقوام ایرانی نمونههایی از چنین ترانههایی انتخاب و معرفی شده و همچنین از عوامل مؤثر بر شکلگیری آنها نیز بحث شده است.