گفتمان هویت ملی در تاریخ نگاری کسروی

تاریخ نگاری کسروی بر آیند مدرنیسم دوره‌ی پس از مشروطه و به‌ویژه دوره رضاشاه است. تاریخ‌نگاری وی را می‌توان به دو دوره تقسیم کرد؛ در دوره‌ی نخست نگرشی علمی و دوره‌ی دوم نگرشی ایدئولوژیکی و سیاسی به تاریخ دارد. کسروی در دوره دوم براساس ایدئولوژی همبستگی ملی‌ سعی دارد با آسیب‌شناسی دوره گذشته به‌ویژه انقلاب مشروطه، جامعه ایران را تحلیل کند. او معتقد است علت اصلی عقب‌ماندگی ایرانیان پراکندگی توده‌هاست که آن نیز نتیجه‌ی پراکندگی و بیهودگی پندارها و باورهاست. برای درمان “درد” پراکندگی توده‌ها، وی گرد آمدن حول سه محور “یک دین و یک درفش و یک زبان” را توصیه می‌کند و آنها را از عناصر اصلی همبستگی و هویت ملی محسوب می‌کند. کسروی در رده‌ی روشنفکران بومی‌گرا قرار دارد که در عین “انتقاد از خود”، غرب را کعبه‌ی آمال شرقیان و یا “خود” معرفی نمی کند.