نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تاریخ و عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره) قزوین

چکیده

میرزا حسن‌خان مشیرالدوله (پیرنیا) از چهره‌های معروفی است که از سبک تاریخ‌نگاری ناسیونالیستی پیروی کرده است. دغدغه‌ی اصلی او، آسیب‌شناسی عوامل ضعف و انحطاط ایران در اواخر دوره‌ی قاجار و تلاش در جهت تقویت هویت ملی از طریق احیای عظمت و شکوه تاریخ و تمدن ایران باستان بود.
پیرنیا رسالت‌ اصلی تاریخ‌نگاری خود را تقویت هویت ملی از طریق افزایش آگاهی‌های تاریخی و برانگیختن احساسات و غرور ملی مردم قرار داده و کتاب «تاریخ ایران‌ باستان» او بیانگر بخشی از تلاش او در راستای تحقق این هویت است.
در تاریخ‌نگاری پیرنیا، موضوعات مهمی چون: علل و عوامل عظمت و شکوه، انحطاط و سقوط دولت‌ها به طور عام و دولت‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی به صورت خاص؛ نقش شخصیت‌های بزرگ در تحولات مهم تاریخی، به‌ویژه در ایجاد تمدن‌های جدید و استمرار بخشیدن به تمدن‌های گذشته، مورد توجه قرار گرفته و در تحلیل‌ این موضوعات خطوط کلی گفتمان تاریخ‌نگاری ناسیونالیستی مشهود است. در این مقاله تلاش پیرنیا در این حوزه و هم‌چنین تلقی او از هویت ملی و عناصر و مؤلفه‌های آن مورد بحث قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها