نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه شهر کرد-عضو هیئت علمی-- گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور

چکیده

یکی از رویدادهای جنبش مشروطیت، ورود نیروی ایلی خان‌های بختیاری به عرصه کارزار با طرفداران استبداد و حمایت مؤثر ایشان از مشروطه‌خواهان و مشارکت فعال و همراهی آنان با نیروهای متحد مشروطه‌خواه در فتح تهران در تیرماه 1287 ه‍.ش است. این اقدام، با توجه به اینکه ضرورت‌ها و اهداف این جنبش سیاسی ـ اجتماعی متوجه نیازهای جامعه شهرنشین می‌شد و سنخیتی با الگوی رایج جامعه ایلی نداشت، تعجب ناظران رویدادها و تحلیل‌گران تاریخ مشروطیت ایران را برانگیخت. در واقع، در حالی که مؤلفه‌هایی چون مبارزه با استبداد، محدودنمودن قدرت مطلقه حکومت و تأسیس مجلس شورای ملی، از مهمترین اهداف این جنبش بودند؛ این حرکت ملی مورد پشتیبانی خان‌ها که به صورت مطلق و بدون هرگونه محدودیتی بر جامعه ایلیاتی تحت فرمانروایی خود حکومت می‌کردند، قرار گرفت. جامعه‌ای که از ضرورت‌ها، فلسفه و تحولات جهان نو که پیش‌فرض مشروطه‌خواهی است، بی‌خبر بود و نابرابری‌های اجتماعی و سیاسی از اجزاء ساختاری آن به شمار می‌رفت. بنابراین حدس و گمان‌های گوناگونی در مورد علل این اقدام مطرح شد.
این مقاله تلاش نموده است از طریق شناسایی ویژگی‌های ساختار جامعه ایلیاتی، ظرفیت‌های نظامی که در درون این ساختارها تولید می‌شد و باعث تسلط نیروهای قبایل و ایلات بر حکومت در ایران می‌گردید، و نیز مناسبات قدرت در ایران؛ به تحلیل اقدام خان‌های بختیاری در پیوستن به نیروهای مشروطه‌خواه بپردازد.

کلیدواژه‌ها