وحدت و همبستگی ملی از مفاهیم و دال‏های مرکزی گفتمان امام خمینی(ره) است که با رویکردی راهبردی و معقول مورد تأکید همیشگی ایشان بود. امام خمینی(ره)، از میان نهادها، گروه‏ها و مراکز مؤثر بر وحدت و همبستگی، بیش از همه بر نقش مراکز تولید فکر، اندیشه و فرهنگ نظیر حوزه و دانشگاه تصریح کرده و با مقایسة دانشگاه اسلامی و غربی، تفاوت بارز این دو را ابتنای کلیت دانشگاه اسلامی بر محور توحید تبیین می‏کردند. بنابراین از منظر امام خمینی(ره)، وحدت ریشه در توحید و وحدانیت دارد و لذا دانشگاهی می‏تواند در وحدت و همبستگی ملی نقش ایفا کند که محیط، محتوا، علم، معلم و متعلم آن در مسیر وحدانیت باشند. هدف اصلی این مقاله، بازخوانی جایگاه دانشگاه در گفتمان امام خمینی(ره) و تبیین رابطة میان این نهاد با وحدت و همبستگی ملی است. این مقاله نشان می‏دهد که نگاه امام خمینی(ره) به نقش دانشگاه در وحدت و همبستگی ملی، نگاهی هستی‏شناسانه با دو کارکرد ایجابی و سلبی است که چگونگی آن بستگی به میزان هم‏خوانی هویت دانشگاه با هویت ملی دارد. این‌که از منظر امام خمینی(ره) چه نوع دانشگاهی، با چه ویژگی‏ها و کارکردهایی می‏تواند موجب تقویت همبستگی ملی شود، مسئله اصلی این نوشتار است.