1
استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران نویسنده مقاله
2
دانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی نظری ـ فرهنگی دانشگاه تهران (نویسنده مقاله)
3
دانشجوی دکتری فولکلور دانشگاه دولتی تاجیکستان، نویسنده و پژوهشگر (معرفی و نقد مقاله)
چکیده
در شمارة 31 فصلنامه مطالعات ملی، مقالهای با عنوان «روایت اجتماعی ـ فرهنگی قصههای ترکمنی» چاپ شده است که به نظر میرسد در استفاده از دادهها و اطلاعات گردآوریشده برای تحلیل، دچار نوعی افراطگرایی و غلّو شده است. این افراطگرایی و غلّو نتایج تحلیل را بیاعتبار کرده است.
هدف نویسندگان مقاله این بوده است که با استفاده از گونهای ادب شفاهی، یعنی قصه، به تحلیل و بررسی روندهای فرهنگی و اجتماعی ترکمنها بپردازند. خود آنها در مقدمه نوشتهاند: «در این مقاله، به مطالعة قصههایی میپردازیم که پیدا و پنهان زندگی قوم ترکمن را برای ما نمایان میسازند»(ص 120). عنوان مقاله نیز با هدف نویسندگان تناسب کامل دارد. بر این اساس، آنها باید برای تحلیل خود قصههایی را انتخاب میکردند که یا در محدودة حوزه فرهنگی ترکمنها ابداع شده باشند یا اینکه روایت خاص هممیهنان ترکمن ما از قصههایی باشند که در محدودهای گستردهتر یا در حوزههایی دیگر نیز رواج دارند؛ اما آنها عملاً قصههایی را به عنوان مواد تحلیل مورد استفاده قرار دادهاند که با موارد گفتهشده انطباق ندارند. روشنشدن موضوع مستلزم اندکی توضیح درباره «قصههای منطقهای» است.