علمی- پژوهشی

نمادها و آیین‌ها در ایران پس از انقلاب و نقش آن‌ها در همبستگی ملی

دوره 9، شماره 36
زمستان 1387
صفحه 73-98

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی و جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی دانشگاه شاهد

چکیده
در این مقاله نمادها و آیین‌های پس از انقلاب اسلامی ایران بررسی می‌شود. فرضیة پژوهش حاضر این است که انقلاب اسلامی به‌دلیل ماهیت انقلابی و اسلامی و تعارضات موجود میان ارزش‌های اسلامی و ملی که به‌علت تناقض میان ارزش‌های رژیم پهلوی و ارزش‌های انقلابی به‌وجود آمد، باعث نفی برخی ارزش‌های ملی (نمادها و آیین‌ها) شد و ارزش‌هایی پدید آمد که بیشتر تداعی‌کنندة جهانگرایی اسلام بود. در این مقاله، با تمرکز بر نمادهای موجود در تمبرهای پست، اسکناس‌ها، مجسمه‌ها و نیز نمادهای ملی، مانند سرود ملی و پرچم و پرداختن به آیین‌هایی همچون نوروز، عاشورا، بیست و دوم بهمن (روز پیروزی انقلاب اسلامی)، روز قدس، هفتة وحدت و... میزان توجه به عناصر هویت ایرانی کاوش می‌شود. علت کاهش توجه به نمادها و آیین‌های ملی به‌عنوان واکنشی در مقابل ایدئولوژی باستانگرایانة دولت پهلوی قلمداد می‌شود که در سال‌های نخستین پیروزی انقلاب اسلامی چشمگیر بود و به‌تدریج از شدت آن کاسته شد. موارد بررسی‌شده نشان می‌دهند طی این فرایند سی‌ساله، میزان توجه به نمادهای ملی افزایش یافته است؛ ولی هنوز هم نیاز به توجه بیشتری دارد.

کلیدواژه‌ها