بررسی هویت ملی در بین دانشآموزان دوره دوم متوسطه شهر اهواز
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
کارشناس ارشد جامعهشناسی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران (نویسنده مسئول).
2
کارشناس ارشد جامعهشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
10.22034/rjnsq.2025.453822.1602
چکیده
این پژوهش به بررسی مقایسه هویت ملی بین دانشآموزان عرب، لر ـ بختیاری و سایر (دزفولی، شوشتری، بهبهانی وغیره) نواحی چهارگانه شهر اهواز با رویکرد کمّی و با روش پیمایش در میان جامعه آماری دانشآموزان دختر و پسر مقطع دوم متوسطه در سال تحصیلی 1402-1401 پرداخته است. مقاله حاضر با حجم نمونه 385 نفر، با استفاده از فرمول کوکران و نمونهگیری بهصورت تصادفی خوشهای انجام شده است. ابزار مورداستفاده پرسشنامه هویت ملی بوده که روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفته است. تحلیل دادهها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره MANOVA در محیط نرمافزار Spss 26 صورت گرفته است. یافتهها حاکی از آن است که هویت ملی در بین دانشآموزان (عرب، لر ـ بختیاری و سایر) بالاتر از حد میانگین بوده ولی از میان ابعاد ششگانه در بعد زبانی ـ فرهنگی و بعد تاریخی هویت ملی تفاوت معنیدار مشاهده شده است.
کلیدواژهها
آزاد ارمکی، تقی؛ وکیلی، عارف (1392). «مطالعهی جامعهشناختی تعریف مفهوم هویت ملی میان اندیشمندان ایرانی»، فصلنامهی مطالعات توسعهی اجتماعی ـ فرهنگی. شناره 1. دوره 2: 35-9.
- اسمیت، آنتونی (1402). ناسیونالیسم و مدرنیسم. ترجمه کاظم فیروزمند. تهران: ثالث.
- اشرف، احمد (1382). هویت ملی در ایران. تهران: قلم.
- اکوانی، سید حمدالله (1387). «گرایش به هویت ملی و قومی در عربهای خوزستان». فصلنامه مطالعات ملی. سال نهم. شماره 4: 126-99.
- الطائی، علی (1378). بحران هویت قومی در ایران. تهران: شادگان. چاپ سوم: 158-140.
- بهشتی، سید صمد؛ حقمرادی، محمد (1396). «فراتحلیل مطالعات مرتبط با رابطهی بین هویت قومی و هویت ملی در ایران با تأکید بر نقش رسانه»، مسائل اجتماعی ایران: 27-5.
- جلالی، مهدی (1397). «بررسی تطبیقی هویت قومی و هویت ملی در میان دانشآموزان ترک آذریزبان و کردزبان (مطالعه موردی شهرستان میاندوآب)»، مطالعات میانفرهنگی: 98-69.
- جنکینز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی. ترجمه تورج امینی و حسن چاوشیان. تهران: نی.
- چلبی، نسرین و همکاران (1379). هویت ملی و نقش آن در انسجام و وحدت ملی. تهران: پژوهشگاه علوم و مطالعات انسانی.
- چلداوی، عماد؛ نواح، عبدالرضا؛ شهریاری، مرضیه (1401). «بررسی جامعهشناختی عوامل مؤثر بر هویت جمعی جوانان شهرستان دشت آزادگان استان خوزستان». فصلنامه مطالعات ملی. شماره 91. دوره 23: 148-127.
- حاتمی کاکش، فرزین (1388). «بررسی رابطه میزان گرایش به هویت ملی و هویت قومی در بین بختیاریها»، جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران (تحقیقات علوم اجتماعی ایران): شماره 2، س اول، بهار، 115-91.
- حاجیانی، محمد (1388). هویت ملی و جهانی شدن. تهران: چشمه.
- زالیزاده، مسعود؛ شالچی، وحید؛ جنادله، علی؛ عالیزاد، اسماعیل (1401). «هویت قومی در بستر تحولات مدرن و سیاستهای هویتی دوره پهلوی دوم در شهر اهواز»، فصلنامه مطالعات ملی، دوره 23. شماره 90: 94-75.
- سلیماننژاد، محمد؛ نیازی، محمد؛ شفایی مقدم، الهام؛ فرهادیان آرانی، علی (1401). «طراحی الگوی مؤلفههای هویت ملی در ایران»، جامعهپژوهی فرهنگی. دوره 13. شماره 1: 72-57.
- شورای عالی آموزشوپرورش و شورای عالی انقلاب فرهنگی (1390). راهنمای برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران: دوره متوسطه دوم، رشته علوم انسانی. تهران: وزارت آموزشوپرورش.
- عباسزاده مرزبالی، مجید (1396). «چالشهای هویت ملی در عصر جهانی شدن؛ با نگاهی به ایران»، فصلنامه سیاستپژوهی جهان اسلام. دوره چهارم. شماره 6. تهران.
- قادرزاده، امید؛ محمدزاده، حسین (1397). مطالعه پیمایشی هویتطلبی قومی و سیاسی شدن قومیت کردهای ایران. تهران: پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی ایران (پژوهشهای راهبردی امنیت و نظم اجتماعی).
- قربانی، زهره (1383). «هویت ملی در عصر جهانیشدن». تهران: پژوهشگاه علوم و مطالعات انسانی.
- لهسائیزاده، عبدالعلی (1388). «بررسی عوامل داخلی مؤثر بر هویت قومی و هویت ملی در میان اعراب شهرستان اهواز»، جامعهشناسی کاربردی: 70-45.
- مرتضایی فریزهندی، حسین؛ ادریسی، محمد (1393). هویت ملی در ایران معاصر: رویکردی جامعهشناختی. تهران: روزنه.
- منصور، محمود (1396). هویت ملی و همبستگی اجتماعی. تهران: پایگاه خبری تحلیلی بهار.
- موسوی سرشت، سید معین؛ بابایی فرد، اسدالله (1401). «بازآفرینی هویت فرهنگی قومی در میان مردم عرب خوزستان»، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق). دوره 16. شماره 3: 92-63.
- میلر، دیوید (1989). «هویت ملی و حقوق اقلیتها». تهران: آگه.
- Bayar, Murat (2009). “Reconsidering Primordialism: an alternative approach to the study of ethnicity”, Ethnic and Racial Studies: 1-20.
- Benedict, Anderson (1991). “NATIONAL IDENTITY”, Imagined Communities: 64-82.
- Ferro, Nelli and Verkuyten Maykel (2019). “National and Ethnic Identity in the Face of Discrimination: Ethnic Minority and Majority Perspectives”. Applied Social Psychology: 15-32.
- Hepburn, Amy (2023). https://sanford.duke.edu/academics/special-programs/geneva-rogram/duke-global-policy-academic-overview/.
- Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31 (1): 2-24: https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203: https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
