علمی- پژوهشی

سیاست‌گذاری مؤلفه‌های هویت ملی جوانان در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران

10.22034/rjnsq.2024.432753.1555

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباطات و مطالعات فرهنگی دانشکده رفاه. تهران. ایران (نویسنده مسئول).

2 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری فرهنگی دانشگاه امام حسین (ع). تهران. ایران.

چکیده
مقاله حاضر با هدف سیاست‌گذاری مؤلفه‌های هویت ملی جوانان در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران نگاشته شده است. جهت‌گیری پژوهش کاربردی و با هدف اکتشافی بوده که با استفاده از روش اسنادی، اطلاعات موردنیاز تحقیق جمع‌آوری‌ شده و به روش تحلیل تماتیک (مضمون) مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که پنج محور «تاریخ و هویت ایرانی اسلامی»، «عشق به جغرافیای ایران و لزوم دفاع از آن در برابر بیگانگان»، «حس تعلق به ‌نظام سیاسی و ارزش‌های مشروع جمهوری اسلامی ایران»، «فرهنگ و میراث فرهنگی»، «پاسداشت زبان و ادبیات فارسی» عناصر اصلی هویت ملی را در اسناد بالادستی شکل می‌دهند. در محور اول، آشنایی جوانان با حکومت‌های ایرانی، مفاخر ادبی، مناسبت‌های سال شمسی و تقویت هویت اسلامی‌ـ‌ایرانی، روح معنویت، تعبد و توحید، رشد فضایل اخلاقی، افتخار به ایرانی بودن، توجه به دیانت در اسناد بالادستی مورد تأکید است. در محور دوم، حضور فعال جوانان در دفاع از سرزمین، ایجاد انگیزه و علاقه وطن‌دوستی در جهت حفظ استقلال وطن و مرزهای سیاسی، عشق به سرزمین و حفظ و تعالی محیط‌زیست، میراث فرهنگی و سرمایه‌های طبیعی ایران حائز اهمیت بوده است. در محور سوم، سیاست‌هایی به منظور تأمین و حفظ منافع ملی کشور مدنظر قرار گرفته است. محور چهارم شامل سیاست‌هایی می‌شود که بر شناخت آیین‌ها و سنت‌های عام، جشن‌ها و اعیاد، ارزش‌های سنتی، لباس و طرز پوشش، معماری بناها و مکان‌ها، رسوم، عرف و هنرهای ملی و بومی اشاره دارد. محور آخر نیز مشتمل بر سیاست‌هایی است که بر مراقبت از «زبان به‌عنوان مسیری استراتژیک در نفوذ فرهنگی»، حفظ و حراست از آن ضمن ایجاد وحدت، همبستگی اجتماعی و فرهنگی تأکید دارند. درمجموع، می‌توان اشاره نمود وجود سه عبارت جوان مؤمن، جوان ایرانی و جوان انقلابی، تعابیر مهم اسناد بالادستی بودند. در هیچ‌یک از اسناد، مؤلفه‌های هویت ملی نسبت‌به یکدیگر برتری و فزونی نداشته‌اند. توجه توأمان و تقریباً یکسان به ابعاد و مؤلفه‌های هویت ملی در اسناد بالادستی از اهمیت بسزایی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

آزاد ارمکی، تقی؛ منوری، نوح (1389). «ارائه مدلی برای تحلیل محتوای سیاست‌های فرهنگی»، مطالعات فرهنگی و ارتباطات. شماره 20: 76-47.
- احمدی، حمید (1390). بنیادهای هویت ملی ایرانی: چهارچوب نظری هویت ملی شهروند محور. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
- اشتریان، کیومرث (1381). روش سیاست‌گذاری فرهنگی. تهران: کتاب آشنا.
- ------ (1389). متغیرهای استراتژی در سیاست‌گذاری فرهنگی. تهران: نشر میزان.
- اشرف، احمد (1395). هویت ایرانی از دوران باستان تا پایان پهلوی. تهران: نشر نی.
- امینی، محمد (1401). «سیاست‌گذاری هویت در نظام آموزشی کشور و توصیه‌های سیاستی آن»، مطالعات راهبردی فرهنگ. دوره 2. شماره 4: 28-9.
- انصاری، منصور (1383). ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
- بیگدلی، علی (1383). سیر تحول و تکوین هویت ملی در ایران، گفتارهایی درباره هویت ملی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
- حاجیانی، ابراهیم (1379). «تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه»، فصلنامه مطالعات ملی: 228-193.
- حاجیانی، ابراهیم؛ فولادی سپهر، سارا (1389). «بررسی رابطه بین هویت ملی و هویت مذهبی در اقوام ایرانی»، پژوهشنامه علوم اجتماعی. سال چهارم. شماره چهارم: 54-33.
- رفیع، حسین؛ عباس‌زاده، مجید (1399). «چالش‌های ناشی از فرایند جهانی شدن و فضای مجازی برای هویت ملی ایران و راهکارهای مقابله با آن‌ها»، مجله سیاست و روابط بین‌الملل. دوره 3. شماره 6: 111-85.
- سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان (1386). مصوبه شورای فرهنگ عمومی کشور مورخ 21/12/1386.
-  شرفی، محمدرضا (1380). جوان و بحران هویت. تهران: انتشارات سروش، چاپ دوم.
- صنیع اجلال، مریم (1384). درآمدی بر فرهنگ و هویت ایرانی. تهران: نشر مؤسسه مطالعات ملی.
- عباس‌زاده مرزبالی، مجید (1400). «نقش سیاست‌گذاری اجتماعی در تقویت گرایش اعضای جامعه به هویت ملی». بحران‌پژوهی جهان اسلام. دوره 8. شماره 4: 16-1.
- عبداللهی، محمد (1374). «هویت جمعی، دینامیسم و مکانیسم تحول آن در ایران»، نامه انجمن جامعه‌شناسی ایران: 83-63.
- علیزاده اقدم، محمدباقر؛ شیری، محمد؛ اجاقلو، سجاد (1389). «نقش آموزش در ارتقای شاخص‌های هویت ملی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. دوره 3. شماره 1. شماره پیاپی 9: 181-207.
- فرخی، میثم (1394). «واکاوی سیر سیاست‎گذاری فرهنگی مسجد در دهه دوم انقلاب اسلامی (1378 ـ 1368): تحلیل اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی. سال پنجم. شماره هجدهم: 219-197.
- قادری حاجت، مصطفی؛ گل‌کرمی، عابد (1399). «بررسی و تحلیل نگرش ژئوپلیتیکی اسناد بالادستی آمایش سرزمین ایران»، فصلنامه ژئوپلیتیک. سال شانزدهم. شماره 2.: 87-58.
- قربانی، قدرت الله (1383). «هویت ملی از دیدگاه شهید مطهری»، فصلنامه مطالعات ملی. دوره پنجم. شماره 18: 86-63.
- قیصری، نورالله (1386). روشنفکران ایران و هویت. تهران: تمدن اسلامی.
- کشاورز، مصطفی؛ میرزایی، فاطمه (1399). «بلوغ و بحران هویت در دوران نوجوانی و نقش آن در دوست‌یابی»، فصلنامه روان‌شناسی و علوم رفتاری ایران. سال پنجم. شماره 22: 142-134.
- گلچین، مسعود؛ عباسی، مهدی (1400). «کاوشی در سیاست‌گذاری فرهنگی هویت کودک مطلوب در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران»، دین و سیاست فرهنگی. دوره 8. شماره 2: 122-91.
- گودرزی، حسین (1384). گفتارهایی درباره جامعه‌شناسی هویت در ایران. تهران: تمدن ایرانی (وابسته به مطالعات ملی).
- مطهری، مرتضی (1372). انسان کامل. تهران: انتشارات صدرا.
- ملک محمدی، حمیدرضا (1385). «سیاست‌گذاری دانش و روش»، فصلنامه سیاست داخلی: 177-190.
- معین، محمد (1371). فرهنگ معین. تهران: امیرکبیر. چاپ هشتم.
- میلر، دیوید (1383). ملیت. ترجمه داوود غرایاق زندی. تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
منتظر قائم، محمدمهدی (1379). «رسانه‌های جمعی و هویت»، مطالعات ملی. سال دوم. شماره 4: 279-225.
- ناظمی اردکانی، مهدی؛ کشاورز، سوسن (1385). «مبانی نظری مدیریت تحول فرهنگی در ایران»، خبرگزاری فارس نیوز. قابل دسترس در: http://www.farsnewes.com/newestext.php?nn=8606210336.
- هاشمی، سید ضیا؛ قربانعلی‌زاده، مژده (1393). «هویت ملی در کتب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی»، فصلنامه مطالعات ملی. دوره پانزدهم. شماره 4: 71-49.
- همایون، محمدهادی؛ جعفری، نادر (1387). «درآمدی بر مفهوم و روش سیاست‌گذاری فرهنگی»، فصلنامه اندیشه مدیریت. سال دوم. شماره 2: 36-5.
- یوسفی، عبدالباسط؛ اقبالی صاحب، فروزان (1399). «عناصر و مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده هویت ملی ایرانی و نقش این مؤلفه‌ها در هویت‌یابی دانش‌آموزان»، هشتمین کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی، مشاوره و علوم تربیتی.
- Ahmadi, Hamid. (2012). “Unity within Diversity: Foundations and Dynamics of National Identity in Iran”. International Journal of Social Sciences (IJSS). Vol.2, No.1. pp:127-147.
- Attride-Stirling, J, (2001). “Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research”, Qualitative Research, Volume 1, Issue 3, https://doi.org/10.1177/146879410100100307: 385-405.
- Boyatzis, R. E, (1998). Transforming Qualitative Information: Thematic Analysis and Code Development. Thousand Oaks. CA: Sage Publications.
- Bridwell, W. B & Chang, E. C, (1997). “Distinguishing between anxiety, depression and hostility: Relations to anger-in, anger-out, and anger control”, Personality and Individual Differences. Volume 22, Issue 4, April 1997: 587-590.
- Burke, P, (1991), “Identity Process and Social Stress”, American Sociological Review. 1991. Vol 56, Issue 6: 836-849.
 -Heis, David, R, (1998). The Problem of Solidarity. Routledge.
- Limbert, John W. (1987). Iran at War with History Boulder. West view.
 -Nagel. Stuart S, (1999), “Policy Analysis methods”, New Science Publishers: from, http: //en. Wikipedia. Org/ wiki/ Policy Analysis.
 -Reed, Mark B. & Others, (2007). “The relationship between social Identity ,normative information ,and college student drinking”, social influence.2(4): 269–294, DOI:10.1080/15534510701476617.
 -Stets , Jan E. & Burke , Peter J, (1998). “Identity Theory and social identity theory”, Social Psychology Quarterly. Vol. 63. No. 3 (Sep., 2000): 224-237 (14 pages), Published By: American Sociological Association.