راهبرد دشمن در جنگ شناختی در عرصه حاکمیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمود کشاورز
استادیار رشته مدرسی معارف، گرایش انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
10.22034/rjnsq.2024.433463.1557
چکیده
تحقق، استمرار و استدامت انقلاب اسلامی دستاورد‌‌های فراوانی در سطح جهان داشته است. یکی از مهم‌ترین دستاورد‌‌ها، چالش اندیشه‌‌ای نظام سکولار و احیای تفکر دینی است. ماهیت دینی نظام جمهوری اسلامی باعث ایجاد ترس در دشمن گردیده و سبب شده قدرت‌‌های استکباری ـ مکتبی، وجود نظام جمهوری اسلامی را به‌عنوان یک تهدید به‌حساب آورده و به فکر مقابله همه‌‌جانبه با آن بیفتند. یکی از مسائل مقابله‌ای دشمنان که ریشه در تفکرات شناختی ـ ادراکی آنان داشته و باعث ایجاد اختلال در نظام فکری می‌‌شود، طرح شبهات پیرامون ناکارآمدی دین، فقه حکومتی و تعارض با مدل‌‌های مدیریتی و القای تضاد با محوریت انسان است. تمام سعی دشمن در این سال‌‌ها بر این‌‌ بوده که از طریق نفوذ به زیر‌‌ساخت‌‌ عرصه‌‌های مختلف در سطح کشور، تلاش خود را جهت هماهنگی اقدامات عملیاتی به‌کار گیرد. نگارنده در تلاش است با بررسی راهبردی تلاش دشمن در جنگ شناختی به مواجهه علیه جمهوری اسلامی ایران در عرصه حاکمیت بپردازد. نوع تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است و احصای داده‌‌ها برمبنای مطالعات کتابخانه‌‌ای شکل‌‌ گرفته و نتایج آن سبب تصمیم‌‌گیری متناسب پیرامون عملیات روانی دشمن و کاهش آسیب‌‌های حاصل از ایجاد اختلال در نظام محاسباتی مسئولان و مردم با بهره‌‌مندی از قدرت رسانه‌‌ای ـ تبلیغی و همچنین، برنامه‌‌ریزی متناسب، منسجم و هوشمند نسبت‌به بر هم زدن معادلات دشمنان در عرصه حاکمیت و به‌تبع آن، اقدامات تقابلی به جهت خنثی‌‌سازی پیشروی‌‌ها است.
نگارنده در تلاش است با بررسی راهبردی تلاش دشمن در جنگ شناختی به مواجهه علیه جمهوری اسلامی ایران در عرصه حاکیت بپردازد. نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی است و احصاء داده ها بر مبنای مطالعات کتابخانه ای شکل گرفته و نتایج آن سبب تصمیم گیری متناسب پیرامون عملیات روانی دشمن و کاهش آسیب های حاصله از ایجاد اختلال در نظام محاسباتی مسئولین و مردم با بهره مندی از قدرت رسانه ای ـ تبلیغی و همچنین برنامه ریزی متناسب، منسجم و هوشمندانه نسبت به برهم زدن معادلات دشمنان در عرصه حاکمیت و به تبع آن اقدامات تقابلی به جهت خنثی سازی پیشروی ها، می باشد.
کلیدواژه‌ها
راهبرد
راهبرد دشمن
جنگ شناختی
عرصه حاکمیتی
مؤلفه‌های شناختی
  • قرآن کریم.
  • احدی، افسانه (1386). «رویکرد امریکا نسبت‌به ایران». مرکز تحقیقات استراتژیک. قابل دریافت: https://revolution.pchi.ir/show.php?page=contents&id=10507.
  • اسلام پورکریمی، عسکری (1396). «روش‌های دشمن در تضعیف رهبری به استناد آیات و روایات»، ماهنامه پاسداران اسلام. شماره 425: 47-46.
  • اصلانی، فریبرز؛ رهبری، سیف‌الله؛ ابراهیمی، خدایار (1396). «پیامد شناسی کارکردهای براندازی نرم ناشی از نفوذ دشمن با تأکید بر دیدگاه‌های مقام معظم رهبری»، پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی. سال هفتم. شماره 15: 202-190.
  • امام خمینی، روح‌الله (1375). صحیفه امام، قم: نشر اسلامی، ج 21.
  • ایمانی، فاطمه؛ دیهیم، تاکی؛ طبائیان، مرضیه (1391). «تأثیر نقشه‌های شناختی در بازآفرینی الگوهای شناختی از محیط»، فصلنامه دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی. سال سیزدهم. شماره 4: 113-103.
  • بسطامی، زهرا (1399). «نقش ولایت‌فقیه در پیروزی انقلاب اسلامی»، دومین همایش ملی امنیت اقتدار و پیشرفت. قابل دریافت: https://civilica.com/doc/1258074.
  • ترابی، قاسم؛ طاهری‌زاده، محمدناصر (1400). «انقلاب سایبری و تحول مفهوم جنگ اطلاعـاتی در عرصه روابط بین‌الملل»، فصلنامه مطالعات بین‌المللی. سـال هفدهم. شـماره 4 (68): 66-47.
  • توسلی سید علی (1402). «تبیین مؤلفه‌های جنگ شناختی در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌‌ای»، فصلنامه مطالعات شناخت اجتماعی، سیاسی. سال اول. دوره اول. شماره 1: 41-24.
  • توکل، محمد؛ عرفان‌منش، ایمان (1393). «فراعلیتی کیفی مقالات علمی فاخر بر مسئله فرار مغزها در ایران». بررسی مسائل اجتماعی ایران. دوره پنجم. شماره 1: 75-45.
  • حبیبی، محمدحسن؛ صبوری، محمدحسن (1391). «جنگ نرم و امنیت فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه امنیت‌پژوهی. دوره یازدهم. شماره 40: 52-31.
  • حسینی، سید محمد (2020). «نقشه ذهنی چیست؛ آموزش ترسیم نقشه ذهنی مرتا»، مرتا؛ رسانه آموزشی کتابخوانی و رشد فردی. قابل دریافت در: https://mertaa.ir/blog/how-to-mind-map/.
  • حسینی خامنه‌ای، سید علی (1376). مجموعه بیانات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی). قابل دریافت: khamenei.ir.
  • حق‌شناس گرگابی، محمد؛ حیدری، علی؛ شاه‌حسینی، محمدعلی (1396). «شناسایی ابعاد مدل‌های ذهنی تصمیم‌گیران استراتژیک در نهادهای حاکمیتی» (موردمطالعه: نمایندگان مجلس شورای اسلامی)»، فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران. دوره دوازدهم. شماره 48: 100-86.
  • خنیفر، حسین (1384). «مهندسى ذهن و خلاقیت». نشریه پرسمان. شماره 33: 30-1.
  • سلیمانی، احسان؛ ملکی، احمد (1398). «تبیین نظام مقابله با جنگ نرم و اصول حاکم بر افسران جنگ نرم»، فصلنامه رهیافت فرهنگ دینی. دوره دوم. شماره 6: 88-59.
  • محمد سیروس؛ صبورطینت، امیرحسین (1390). مدل مدیریت استراتژیک مبنا. تهران: انتشارات دانشگاه امیرکبیر. چاپ دوم.
  • علیدوستی، قاسم (1390). «رهیافت سطح شناختی در مطالعه اهداف جنگ نرم»، فصلنامه راهبرد فرهنگ. سال چهارم. شماره 16: 164-147.
  • عیوضی، محمدرحیم (1388). آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • عیوضی، محمدرحیم؛ میرشاه ولایتی، فرزانه؛ نظری‌زاده، فرهاد (1391). «جنگ نرم و سناریوهای آینده انقلاب اسلامی ایران»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی. دوره اول. شماره 4: 33-1.
  • فوزی، یحیی (1394). «زمینه‌های فکری ـ فرهنگی انقلاب اسلامی ایران»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. قابل دریافت: https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/13011..
  • فولادی، قاسم؛ صابرفرد، علیرضا؛ فتوح‌آبادی، وحید (1398). «بررسی تغییر و تحولات فضای سایبر و شناسایی جهت‌گیری آینده آن: شکل‌گیری فضای شناخت»، فصلنامه راهبرد دفاعی. دوره پانزدهم. شماره 4: 104-75.
  • فیروزی عبدالوهاب (1384). مهندسی ذهن و خلاقیت. http://www.atcce.com.
  • کتابی، محمدرضا (1396). «بررسی راهبردها و راهکارهای مقابله با جنگ نرم»، فرهنگستان علوم اسلامی قم. قابل دریافت: https://www.foeq.ir/vdcbufbwprhbz.iur.html..
  • کشاورز، محمود (1398). راهبرد دشمن در جنگ شناختی علیه انقلاب اسلامی. قم: دانشگاه معارف اسلامی.
  • ----- (1400). جنگ شناختی 1. قم: انتشارات سیاهه.
  • ----- (1402). رهیافت مقابله‌ای جمهوری اسلامی علیه دشمن در جنگ شناختی با تأکید بر شبکه‌سازی هوشمند سرمایه انسانی. قم: دانشگاه معارف اسلامی.
  • گنجی، حمزه (2012). زمینه روان‌شناسی اتکینسون و هیلگارد. تهران: انتشارات ساوالان.
  • محمدی نجم، حسین (1389). جنگ شناختی، بعد پنجم جنگ. تهران: دانشگاه جامع امام حسین (ع).
  • مرکز آینده‌پژوهی علوم دفاعی (1396). جنگ ترکیبی مروری بر ادبیات. ترجمه محمد جولانی و قاسم فولادی. مؤسسه آموزش تحقیقات دفاعی.
  • منصور، جهانگیر (1397). قانون اساسی ایران. تهران: انتشارات دوران.
  • میرشکاری، جواد (1386). فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  • میرمحمدی، مهدی؛ محمدی لرد، عبدالمحمود (1386). «تهدید نرم علیه جمهوری اسلامی ایران»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • نصوحیان، محمدمهدی (1387). «نقش اعتماد متقابل حکومت و مردم در روند توسعه سیاسی»، فصلنامه راهبرد. شماره 14: 180-165.
  • نظام‌‌دوست، رضا؛ پناهنده، مهدی (1401). «نقش رهبری ولایت‌فقیه در مدیریت راهبردی اغتشاشات در نظام جمهوری اسلامی ایران»، دوازدهمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، تجارت جهانی، اقتصاد، دارایی و علوم اجتماعی. قابل دریافت: https://civilica.com/doc/1623366.
  • Claverie Bernard; Cluzel François Du. (2022). “Cognitive Warfare”: The Advent of the Concept of Cognitics in the Field of Warfare.
  • Kauppi, Niilo (2010). Knowledge Warfare: Social Scientists as Operators of Global Governance.
  • Hartley III،Dean S.، Kenneth O. Jobson (2021). Cognitive Superiority: Information to Power 1st ed.
  • Lennon, Alexander T. J. (2003). The Battle for Hearts and Minds: Using Soft Power to Undermine Terrorist Network, The MIT Press.