بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر انتخاب نام نوزادان در استان اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
قادر بالاخانی
استادیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/rjnsq.2024.432190.1553
چکیده
انتخاب نام به‌مثابه تکمله‌ای بر فرایند تولد و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بودن در ساختار روابط اجتماعی، نخستین تجربه اجتماعی نوزاد انسان است که در نهاد خانواده و برمبنای مجموعه ارزش‌های اجتماعی و فرهنگی انجام می‌گیرد. بر این اساس، تحقیق حاضر به‌عنوان حوزه‌ای که می‌تواند بازتاب‌دهنده فضای فرهنگی جامعه اردبیل باشد، به روش پیمایش و در بین نمونه‌ای به حجم 384 نفر مطالعه شده است. تحلیل نام‌ها برمبنای ریشه زبانی و گرایش هویتی، نشان داد که اغلب نام‌ها ریشه فارسی دارند. خانواده‌ها زمان زیادی برای انتخاب نام‌ها صرف کرده‌اند و این انتخاب اکثراً برمبنای توافق والدین انجام گرفته است. انتخاب نام نوزادان به‌شدت تابع جنسیت و تاحدودی، مؤلفه‌هایی چون سرمایه فرهنگی، تماشای تلویزیون و به شکل جزئی‌تر، تابع تحصیلات والدین است. بین متغیرهایی چون طبقه اجتماعی و خاستگاه شهری یا روستایی خانواده با متغیرهای فضای انتخاب نام، رابطه معنی‌داری مشاهده نشد. کم‌رنگ شدن تفاوت‌ها در زمینه‌های مختلف اجتماعی فضای انتخاب نام و وجود نوعی همگرایی در انتخاب نام‌های خنثی با محوریت جنسیت در یک ساختار خانوادگی هسته‌ای بر این مهم دلالت دارد که فضای فرهنگی حاکم بر جامعه مورد مطالعه، در راستای کم‌رنگ شدن اثرات متغیرهای تعین‌بخش پیشین، دگرگون و بیش از گذشته پیچیده شده است
کلیدواژه‌ها
ارزش‌های اجتماعی
انتخاب نام
تغییرات فرهنگی
خانواده
  • ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1393). جامعه‌شناسی توسعه. تهران: نشر کیهان.
  • اینگلهارت، رونالد (1386). تحولات فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی. ترجمه مریم وتر. تهران: کویر.
  • اینگلهارت، رونالد؛ ولزل، کریستین (1394). نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی. ترجمه‌ی یعقوب احمدی. تهران: کویر.
  • بوردیو، پیر (1390). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر ثالث.
  • تامیلسون، جان (1387). جهانی شدن و فرهنگ. ترجمه محسن حکیمی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • جلیلی، ناصر؛ جمالزاده، محمد (1401). «بازخوانی مؤلفه‌های هویتی ایران»، فصلنامه مطالعات ملی. سال 23. ش 3 :30-7.
  • جنکینز، ریچارد (1398). هویت اجتماعی. ترجمه نازنین میرزابیگی. تهران: آگاه.
  • خانیکی، هادی (1392). «جهانی‌شدن و ارتباطات»، مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. دوره 4. شماره 13: 33-6.
  • رجب‌زاده، احمد (1378). تحلیل اجتماعی نام‌گذاری. تهران: نشر روش.
  • روشه، گی (1395). تغییرات اجتماعی. ترجمه منصور وثوقی. تهران: نی.
  • سیدمن، استیون (1390). کشاکش آرا در جامعه‌شناسی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.
  • عبدی، عباس (1389). چهار پژوهش در جامعه‌شناسی فرهنگ. تهران: نشر ثالث.
  • عبدی، عباس (1396). تحول نام‌گذاری کودکان تهرانی از سال 1375 تا 1394. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  • فوکویاما، فرانسیس (1375). پایان نظم. ترجمه غلام عباس توسلی. تهران: حیات قلم.
  • کاستلز، مانوئل (1389). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعه شبکه‌ای. ترجمه افشین خاکباز و احد علیقلیان. تهران: نشر طرح نو.
  • نجاتی حسینی، سید محمود؛ افشار، سمیه (1388). «تحول نام‌گذاری در تهران»، پژوهش جوانان فرهنگ و جامعه. شماره سوم: 158-141.
  • وبستر، فرانک (1380). نظریه‌های جامعه اطلاعاتی. ترجمه اسماعیل قدیمی. تهران: قصیده‌سرا.
  • Al-Qawasmi, Abeer Harb;Al-Abed Al-Haq, Fawwaz (2016). “A Sociolinguistic Study of Choosing Names for Newborn Children in Jordan”, International Journal of English Linguistics; Vol. 6, No. 1: 177-186.
  • Azieb, Samia; Qudah Mahmoud (2018). “The Factors Influencing the Naming Practice in the Algerian Society”, American Journal of Art and Design. Vol. 3, No. 1, 2018, pp. 12-17.
  • P. B; Carvallo, M; Imura, M (2014). “Naming Patterns Reveal Cultural Values: Patronyms, Matronyms, and the U.S.Culture of Honor”, Personality and Social Psychology Bulletin,Vol.40 (2): 250–262.
  • Bush, S.J.; Powell-Smith A.; Freeman, T.C. (2018). “Network analysis of the social and demographic influences on name choice within the UK” (1838-2016). PLoS ONE. 13(10): e0205759. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0205759.
  • Korkmaz, Engin; Arslan, Emine; Cift Tayfur (2018). “Education Influence on Baby Naming”; Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, Vol. 3: 9-137.
  • Habibi,Nader(1992). “popularity of Islamic and Persian names in Iran before and after the Islamic Revolution”. International Journal of middle East studies. vol. 24, No,2: 253-260.
  • Margoliouth, D. S (2022). “Names (arabic)” in: Encyclopedia of Religion and Ethics, ed by James Hastings, vol. 9: 136-140.
  • Price, Richard Woodruff. (2016). “Childe naming Patterns: a Tool to Assist Family Reconstitution”, available in: https://www.pricegen.com/wp-content/uploads/2016/02/ Child-Naming-Patterns.pdf.