هویت به معنای چیستی و کیستی است. به عبارت دیگر پرسش از چیستی و کیستی فردی و جمعی پرسش از هویت فردی و جمعی است. به راستی افراد و اجتماعات چه‌گونه خود را می‌شناسند و به دیگران می‌شناسانند؟ در این فرایند چه زمینه‌ها و عواملی مؤثرند؟ آیا تصویری که افراد و اجتماعات از خود و دیگران دارند، با واقعیت‌های موجود در مورد آن‌ها مطابقت دارد؟ در این رابطه نقش صاحبان اندیشه‌ و خرد چیست؟ آیا آن‌ها در هویت‌سازی یا معرفی افراد و اجتماعات به خود و دیگران نقشی دارند؟ آیا تصویری که آن‌ها از افراد و اجتماعات و ویژگی‌های هویتی آنان به دست می‌دهند به پایندگی، رشد و ارتقای اجتماعات انجامیده یا سبب انحطاط و افول آن‌ها شده است؟
در این میان وضعیت هویت ایرانی چه‌گونه است؟ ایرانیان هویت جمعی خود را چه‌گونه به تصویر می‌کشند؟ نقش روشنفکران یا صاحبان اندیشه و خرد ایرانی در ارایه‌ی این تصویر چه بوده است؟ روشنفکران ایرانی در هویت‌سازی ملی ایرانیان نقش خادم داشته‌اند یا خاین؟ وضعیت کنونی روشنفکری و نسبت آن با هویت‌سازی جمعی چه‌گونه است؟ این‌ها همه پرسش‌هایی هستند که پاسخ به آن‌ها می‌تواند زوایایی از هویت جمعی‌ ما و چگونگی ساخته شدن آن و نقشی را که روشنفکران در آن داشته‌اند، روشن سازد. فصلنامه‌ی مطالعات ملی، به دلیل اهمیت موضوع، چنین مباحثی را در سلسله نشست‌ها و میزگردهایی مورد بحث و بررسی قرار داده است. موضوع میزگرد «بررسی نقش روشنفکران ایرانی در هویت ملی ایرانیان» است.