Intra-Ethnic Social Cleavages and its Political Consequences in Iran: a Case Study of the Kurds

Document Type : Original Article

Authors
1 Professor, Political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2 Professor, Faculty of law and Political Sciences, University of Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Political Sciences, Allameh Tabataba'i Univrsity, Tehran, Iran
4 Ph.D. Student, Political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
10.22034/rjnsq.2023.378844.1468
Abstract
The issue of the Kurds has been one of the most challenging ethnic issues in contemporary Iran. Most of researches that have been done in connection with the Kurds, have focused on how this ethnic relate to the sovereignty, and less has been done on the internal socio-political life of the Kurds. In other words,the main assumption of most of the researches related to the Kurds emphasizes the homogeneity of the Kurdish community, while from the point of view of this article, the Kurds are not a homogenous group like many other communities. The dynamics of Kurds' social transformation, which are based on the two distinctions of tradition-modernity and convergence-divergence, have led to the emergence of social cleavages among them. Therefore, in this regard, we have tried to examine the most important social cleavages and their political consequences among the Kurds with using the Historical Sociological approach, and the library studies and interview techniques. The results of this research showed a set of traditional and modern social construction cleavages such as tribal, religious, linguistic, generational, and gender cleavages along with some political cleavages such as ideological conflicts, political elites' competitions, and conflicts. Party and intra-party differences among the Kurds have caused the political identity of the Kurds to be a plural political identity and no political movement among the Kurds can ever become hegemonic.
Keywords

  • آبراهامیان، یرواند (1396)؛ ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ چهاردهم، تهران: نشر نی.
  • احمدی، حمید (1395)؛ قومیت و قوم‌گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت، چاپ دوازدهم، تهران: نشر نی.
  • اعظم آزاده، منصوره؛ بقالی، هاوژین (1391)؛ «تحلیل جامعه‌شناختی سلفی‌گری به‌مثابه یکی از منابع هویت‌ساز در کردستان ایران»، فصلنامه مطالعات اجتماعی ایران، سال ششم، تابستان 1391 شماره 2، صص 29-4.
  • اوزکریملی، اوموت (1383)؛ نظریه‌های ناسیونالیسم، ترجمه محمدعلی قاسمی، تهران: انتشارات مطالعات ملی.
  • ایرندگانی، یونس (1387)؛ «بررسی نقش جنبش چپ بر قومیت‌ها در بلوچستان و کردستان ایران (1365-1350)»؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.
  • بدیعی، مرجان و دیگران (۱۳۹۲)؛ «بنیادهای هویت سیاسی کردهای ایران»، مجله پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره ۴۵، شماره ۳۰، صص 120-95.
  • برزویی، مجتبی (1378)؛ اوضاع سیاسی کردستان از 1258 تا 1325 ه.ش، تهران: ناشر فکر نو.
  • برویین سن، مارتین ون (1393)، جامعه‌شناسی مردم کرد (آغا، شیخ، و دولت)، ساختارهای اجتماعی و سیاسی کردستان، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات پانیذ.
  • بشیریه، حسین (۱۳۹۰)؛ جامعه‌شناسی سیاسی (نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی)، تهران: نشر نی.
  • پالاس، ادگار (1377)؛ جنبش کردها، ترجمه اسماعیل فتاح قاضی، تهران: انتشارات نگاه.
  • تاجیک، محمدرضا (1381)؛ «جامعه ایران و شکاف میان نسل‌ها»، مجله راهبرد، شماره 26، صص 280-264.
  • ترابی فارسانی، سهیلا (۱۳۹۷)؛ زن ایرانی، در گذار از سنت به مدرن، تهران: انتشارات نیلوفر.
  • توسلی، غلامعباس؛ ادهمی، جمال (۱۳۹1)، «حافظه تاریخی، هویت قومی و جهانی‌شدن: پژوهش بی نسلی در شهر سنندج»، مجله مسائل اجتماعی ایران، سال سوم، شماره ۲، زمستان، صص 37-7.
  • جمشیدی‌ها، غلامرضا؛ خالق پناه، کمال (1388)؛ «دگرگونی نسلی و هویت اجتماعی در کردستان: مطالعه جوانان شهر سقز»، پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، شماره سوم، پاییز و زمستان 1388: 81-53.
  • خدیو، طاهر (1386)؛ «بازخوانی جنبش چپ در کردستان (1990-1970)»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی.
  • دلاوری، ابوالفضل (1392)؛ تاریخ تحولات اجتماعی ایران تا سال 1342، تهران: انتشارات پژوهشگاه امام خمینی (ره).
  • دلیرپور، پرویز؛ سمیعی اصفهانی، علیرضا (1398)؛ جامعه‌شناسی شکاف‌های اجتماعی (بررسی‌های موردی)، نگارش و برگردان اثر پیپانوریس و نیکی آر.کدی و دیگران، تهران: انتشارات کویر.
  • زارعی مهرورز، عباس (1394)؛ «بررسی تأثیرات سیاسی و اجتماعی طریقت‌های کردستان در آغاز قرن بیستم، تحقیقات تاریخ اجتماعی»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شماره اول، بهار و تابستان 1394، صص 81-65.
  • رومانو، ده یفید (1399)؛ بژافی ناسیونالیسم کرد، وه رگیر: هومه ر فه یزی، سن نه، ئنتشارات مادیران.
  • سراج‌زاده، سید حسین و دیگران (1393)؛ «مطالعه کیفی مذهب و قوم‌گرایی در میان کُردهای شیعه و سنی»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره پانزدهم، شمارۀ 4، زمستان 1393، صص 29-3.
  • سراج‌زاده، سید حسین؛ قادرزاده، امید؛ رحمانی، جمیل (1393)؛ «مطالعه کیفی مذهب و قوم‌گرایی در میان کُردهای شیعه و سنی»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره پانزدهم، شماره 4، زمستان 1393، صص 29-3.
  • شعبانی، رضا (1385)؛ مبانی تاریخ اجتماعی ایران، چاپ ششم، تهران: نشر قومس.
  • عبادی، محسن (1401)؛ باورهای اعتقادی و اندیشه چپ در کردستان، خبرگزاری ویستا، رؤیت‌شده به تاریخ 20/909/1401، https://vista.ir/w/a/21/uz8k9.
  • فی، برایان (1381)؛ فلسفه امروزین علوم اجتماعی، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران: نشر طرح نو.
  • قادرزاده، امید؛ شفیعی‌نیا، عباس (1391)؛ «تأثیر ساختار اجتماعی آموزش بر قوم‌گرایی دانشجویان»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 19، شماره 59، صص 214-174.
  • کاتم، ریچارد (1399)؛ ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین، تهران: انتشارات کویر.
  • کریمی مله، علی (1388)؛ «درآمدی نظری بر کاربرد و نقد نظریه چهارچوب‌سازی در تحلیل پویش‌های قومی»، فصلنامه مطالعات ملی،40، سال دهم، شماره 4، صص 52-33.
  • مرادبیگی حسین (2004)؛ تاریخ زنده کردستان چپ و ناسیونالیسم، نسخه آنلاین.
  • محمدی، آیت (1386)؛ تاریخ سیاسی کرد (به انضمام پیشینه تاریخی کردهای قم)، تهران: انتشارات پرسمان.
  • مردوخی کردستانی، شیخ محمد (1379)؛ تاریخ مردوخ، تهران: انتشارات کارنگ.
  • محمدزاده، حسین (1390)، عوامل مؤثر بر پیوستگی و گسستگی قومی سیاسی، رساله دکتری جامعه‌شناسی سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.
  • محمدی، جمال؛ پاشایی، لطیفه (1400)؛ «زنان کرد در حوزه عمومی: زمینه‌ها، مؤلفه‌ها و فعالیت‌های تشکل‌های اجتماعی زنانه (مطالعه موردی: استان کردستان)»، فصلنامه زن در توسعه و سیاست، دوره 19، شماره 3، پاییز 1400، صص 403-379.
  • مقصودی، مجتبی (1380)؛ تحولات قومی در ایران (علل و زمینه‌ها)، تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
  • مک دوال (1380)؛ تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: انتشارات پانیذ.
  • مینورسکی، ولادیمیر (1379)؛ کرد، ترجمه حبیب‌الله تابانی، تهران: نشر گستره.
  • نادری، محمود (1394)؛ حزب دموکرات کردستان ایران، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
  • Asatrian, Garnik(2009); Prolegomena to the Study of the Kurds, Koninklijke Brill NV, Leiden, 2009.
  • Elling Rasmus Christian(2015); “Tribal hands and minority votes: ethnicity regionalism and elections in Iran”, Ethnic and Racial Studies, 2015,Vol. 38, No. 14, 2534–2550, http://dx.doi.org/10.1080/01419870.2015.1061135g.
  • Shahrzad Mojab(2001); Women and Nationalism in the Kurdish Republic of 19461.
  • Krause, Kevin(2007); “new dimensions of political cleavage”, Oxford Handbook of Political Behaviour -chap28 Page Proof page 538 12.1.2007 12:45pm Compositor Name: Ssivasankaran.
  • مصاحبه با دکتر جلال جلالی‌زاده، استاد الهیات دانشگاه تهران، نماینده مجلس ششم 26/05/1401.
  • مصاحبه با دکتر عبدالعزیز مولودی، فعال سیاسی و پژوهشگر قومی 18/06/1401.
  • مصاحبه با دکتر خالد توکلی، فعال سیاسی و پژوهشگر مطالعات قومی 20/06/1401.
  • مصاحبه با دکتر جعفر حق‌پناه، استاد دانشگاه تهران 25/06/1401.
  • احسان هوشمند، پژوهشگر مسائل قومی 3/08/1401.