The Status of Religiosity in Iranian Society: A Comparison of Two Collective Identity Survey

Document Type : Original Article

Authors
1 Assistant Professor of Political Sociology, Imam Sadiq University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 Ph.D. student in political sociology, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
10.22034/rjnsq.2025.495323.1654
Abstract
Religiosity, as one of the foundational components of identity in Iranian society, has undergone significant transformations in recent decades under the influence of factors such as modernization, globalization, and socio-cultural changes. This study aims to examine the state of religiosity among Iranians, investigate its changes between 2014 and 2020, and identify the prominent dimensions of religiosity. Using a mixed-methods approach (quantitative and qualitative) and a survey conducted among 14,953 residents of provincial capitals, the findings reveal a decline in the average religiosity score during this period. The doctrinal dimension remains the most prominent with the highest average, while the ritualistic and emotional dimensions have experienced significant declines. Furthermore, individual religiosity has increased, whereas participation in social religiosity has decreased. This study highlights how changes in religiosity are accompanied by the emergence of new lifestyles and identities, which have crucial implications for social cohesion and national identity.
Keywords

  • احمدلو، حبیب؛ افروغ، عماد (1381). «بررسی رابطه میزان هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان تبریز»، مطالعات ملی. دوره 4. شماره 13: 143-109.
  • احمدی، یعقوب (1388). «وضعیت دین‌داری و نگرش به آینده دین در میان نسل‌ها؛ مطالعه موردی شهر سنندج»، معرفت فرهنگی اجتماعی. سال اول. شماره 1: 44-17.
  • اسمارت، نینان (1389). دین‌پژوهی. مترجمان سید رضا منتظری و احمد شاکرنژاد. قم: ادیان.
  • اسمیت، آنتونی دی (1383)؛ ناسیونالیسم (نظریه، ایدئولوژی، تاریخ)، ترجمه رضا خلیلی و منصور انصاری. تهران: نشر مطالعات ملی.
  • الیاده، میرچا (1397). فرهنگ و دین: برگزیده مقالات دایرة‌المعارف دین. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی. تهران: طرح نقد.
  • اینگلهارت، رونالد (1373). تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی. ترجمه مریم وتر. تهران: کویر.
  • بابایی‌فرد، اسدالله؛ پیری، حسن؛ سلیمان‌نژاد، محمد و منتی، محمد (۱۳۹۸). «فراتحلیل مطالعات دین‌داری و هویت ملی در ایران»، جامعه‌پژوهی فرهنگی. سال دهم. شماره ۱: ۲۲-۱.
  • پرنوره، علی؛ هوشنگی، حمید (۱۳۹۸). «بررسی مؤلفه‌های بعد دینی هویت ملی؛ راهبردها و راهکارها»، فصلنامه مطالعات ملی. سال بیستم. شماره ۳: ۳۲-۱۷.
  • حیدری، شقایق (۱۳۹۶). «سنجش هویت جمعی ایرانیان؛ با تأکید بر مؤلفه دین‌داری»، فصلنامه مطالعات ملی. سال هجدهم. شماره ۲: ۲۳-۳.
  • رستگار، یاسر؛ ربانی، علی (1392). «تحلیلی بر وضعیت هویت ملی و ابعاد شش‌گانه آن در بین شهروندان شهر اصفهان»، جامعه‌شناسی کاربردی. سال بیست‌و‌چهارم. شماره 2: 20-1.
  • شجاعی زند، علیرضا (1384). «مدلی برای سنجش دین‌داری در ایران»، جامعه‌شناسی ایران. دوره ششم. شماره 1: 66-34.
  • شجاعی زند، علیرضا (1388). جامعه‌شناسی دین: درباره موضوع. جلد 1. تهران: نشر نی.
  • طالبان، محمدرضا (1388). «چهارچوب مفهومی برای پیمایش دین‌داری در ایران»، اسلام و علوم اجتماعی. دوره 1. شماره ۲: 48-7.
  • بهجتی اصل، سید فخرالدین؛ حیدری، آرمان؛ موحد، مجید (1393). «بررسی رابطه هویت قومی و ملی با تأکید بر نقش دین‌داری: نمونه موردی دانش‌آموزان متوسطه شهر یاسوج»، جامعه‌شناسی کاربردی. سال بیست‌و‌پنجم. شماره ۲: ۱۸۸-۱۷۱.
  • گودرزی، حسین (1384). گفتارهایی درباره جامعه‌شناسی هویت در ایران. تهران: تمدن ایرانی.
  • مالرب، میشل (1379). انسان و ادیان: نقش دین در زندگی فردی و اجتماعی. ترجمه مهران توکلی. تهران: نشر نی.
  • مجتهدزاده، پیروز (۱۳۸۴). «دموکراسی و هویت ایرانی»، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی. سال بیستم. شماره ۵ و ۶: 222-221.
  • میرمحمدی، داود (1383). گفتارهایی درباره هویت ملی. تهران: نشر مطالعات ملی.
  • نواصری، عبدالرضا (1399). هویت ملی در گفتمان‌های معاصر ایران. تهران: گام‌نو.
  • هوشنگی، حمید (۱۳۹۷). «نسبت‌سنجی هویت جمعی ایرانیان و ارزش‌های اجتماعی؛ بررسی یک پیمایش»، فصلنامه مطالعات ملی. سال نوزدهم. شماره ۴: ۶۶-۳۷.
  • Glock, C. Y., & Stark. R. (1965). Religion and society in tension. Chicago: Rand McNally.