Associate Professor, Department of West Asian and African Studies, University of Tehran
Abstract
"Religion", "nationality" and nationalism are permanent issues of human societies with positive and negative consequences. The old history of religion and nationality in Iran, as one of the oldest countries, paved the way for the entry of nationalist ideas in the 19th century. Today, the intertwining of religion, nationality and nationalism in Iran has turned it into a multifaceted and complicated phenomenon. The main issue of this article is to understand the nature of Iranian nationalism and its relationship with religion in contemporary Iran, and it will review its historical course. The main purpose of the article is to explain the components and the relationship between Islam and nationalism in contemporary Iran. First, a theoretical discussion about "religion" and "nationalism" is discussed and the network of concepts, elements and components of each is explained. Then, the ratio of religion and nationalism in Iran today is examined on a spectrum in the form of three main currents and nine sub-currents, from the most interaction to the most confrontation. The three main currents are: the confrontation of Islam with nationalism, the interaction of Islam and nationalism, and the confrontation of nationalism with Islam. In the following, we have explained the sequence and different periods of the relationship between religion and nationalism in the field of Iranian politics and society over the last century, which has been explained in the form of five periods and six pseudo-models since the beginning of the arrival of nationalism in Iran until today. One of the results of the article discussed at the end is that although Iranian nationalism emerged under the influence of global nationalism, it was different from Western and Arab examples. Iranian nationalism is a unique phenomenon to itself in the causes of its emergence, in its nature, and in its effects and consequences. First, a theoretical discussion about "religion" and "nationalism" is discussed and the network of concepts, elements and components of each were explained. Then, the ratio of religion and nationalism in Iran today is examined on a spectrum in the form of three main currents and nine sub-currents from the most interaction to the most confrontation. The three main currents are: the confrontation of Islam with nationalism, the interaction of Islam and nationalism, and the confrontation of nationalism with Islam. In the following, we have explained the sequence and different periods of the relationship between religion and nationalism in the field of Iranian politics and society over the last century, which has been explained in the form of five periods and six pseudo-models since the beginning of the arrival of nationalism in Iran until today.
بروجردی، مهرزاد (1384)؛ روشنفکران ایرانی و غرب، تهران: فروزان روز.
جلالالدین میرزای قاجار (1355)؛ نامه خسروان؛ داستان پادشاهان پارس از آغاز تا پایان ساسانیان، تهران: سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی.
خرمشاد، محمدباقر و کلانتر مهرجردی، علیرضا و صولتی، حسین (1397)؛ «گفتمان هویت ملی جریان ناسیونالیسم قبل و بعد از انقلاب اسلامی (با تطبیق اندیشه احمد کسروی و عزتالله سحابی)»، جستارهای سیاسی معاصر، دوره نهم، شماره اول، صص 48-21.
داوری اردکانی، رضا (1400)؛ ناسیونالیسم، ملت و ملیت، تهران: نشر نقد فرهنگ.
درویشپور، حجتالله (1374)؛ بررسی پدیده ناسیونالیسم در جهان عرب، تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
راسل، برتراند (1394)؛ آزادی و سازمان: پیدایش و سیر تکوین سوسیالیسم، لیبرالیسم، رادیکالیسم، ناسیونالیسم، ترجمه: علی رامین، تهران: فرزان روز، چاپ چهارم.
زرینکوب، عبدالحسین (1400)؛ بامداد اسلام:داستان آغاز اسلام و انتشار آن تا پایان دولت اموی، تهران: امیرکبیر، چاپ بیست و چهارم.
سعید، ادوارد (1371)؛شرقشناسی، ترجمه: عبدالرحیم گواهی، تهران: نشر فرهنگ معارف.
سلیمانی، غلامعلی و آزرمی، علی (1396)؛ «ملیگرایی باستانگرا و بحران در هویت انسان ایرانی؛ بازخوانی پاسخ مطهری»، انسانپژوهی دینی، شماره 37، صص 223-207.
سیاوشی، سوسن (1380)؛ لیبرال ناسیونالیسم در ایران، ترجمه: علیمحمد قدسی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
شهرام نیا، امیرمسعود (1392)؛ «تعامل و تقابل اسلام و ملیگرایی در ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، سال دوم، شماره 5، تابستان 92، صص 216-198.
شهیدی، سیدجعفر (1396)؛ تاریخ تحلیلی اسلام: از آغاز تا نیمه نخست سده چهارم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نهم.
ضیا ابراهیمی، رضا (1393)؛ «خودشرقیسازی و درهمریزی: استفاده و سوءاستفاده از گفتمان آریاییگرایی در ایران»، ترجمه علیمحمد طرفداری، ماهنامه سوره، شماره 82.
طرفداری، علیمحمد (1390)؛ «تاریخنگاری ناسیونالیستی معاصر ایران و پایهگذاری اوهام تاریخی مقدس»، سوره اندیشه، شماره 51-50، صص 225-219.
علیخانی، علیاکبر (1398)؛ خرد خفته؛ فلسفه و حکمت سیاسی اسلامی و گذار به سیاست عملی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
------- (1401)؛ روش لایهای در اندیشهپژوهی، تهران: نشر نگاه معاصر.
علیزاده، محمدعلی و طرفداری، علیمحمد (1389)؛ «تبارشناسی مبانی هویت ملی در تاریخنگاری ملیگرایانه دوران قاجار و مشروطه»، اطلاعات، دوره دوم، شماره 7، صص 172-161.
عنایت، حمید (1358)؛ سیری در اندیشه سیاسی عرب، تهران: امیرکبیر، چاپ دوم.
قدیمی قیداری، عباس (1391)؛ «تاریخنویسی باستانگرا، ناسیونالیستی در ایران عصر قاجار»، فصلنامه مطالعات تاریخ معاصر ایران، شماره 1: 94-75.
قیصری، علی (1383)؛ روشنفکران ایرانی در قرن بیستم، ترجمه: محمد دهقانی، تهران: هرمس.
کاتم، ریچارد (1371)؛ ناسیونالیسم در ایران، ترجمه: احمد تدین، تهران: کویر.
کاتوزیان، محمدعلی همایون (1388)؛ تضاد دولت و ملت: نظریه تاریخ و سیاست در ایران، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر نی.
کاظمی، سید علیاصغر، (1376)؛ اخلاق و سیاست، تهران: قومس.
کچوئیان، حسین (1392)؛ هویت ما، تهران: نشر کتاب فردا.
کمیته آموزش حزب پان ایرانیست (1396)؛ آشنایی پایه با مکتب پانایرانیسم و حزب پانایرانیست، بیجا: کمیته آموزش حزب پانایرانیست، دسترسی در:
ملکزاده، محمد (1388)؛ «از فراز تا فرود؛ تاریخچه جریان ملیگرایی»، مجله فرهنگ پویا، شماره ۱۱: 81-76.
مؤمنی، باقر (1372)؛ دین و دولت در عصر مشروطیت، سوئد: نشر باران.
میرسلیم، سیدمصطفی (1384)؛جریانشناسی فرهنگی بعد از انقلاب اسلامی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
هوبزباوم، اریک جان (1400)؛ ملتها و ناسیونالیسم پس از 1780: برنامه، افسانه، واقعیت، ترجمه مهدی صابری. تهران: چرخ (چشمه).
Abdolmohammadi, Pejman (2015); The Revival of Nationalism and Secularism in Modern Iran, Londond: LSE Middle East Centre.
Ansari, Ali M, (2012); The Politics of Nationalism in Modern Iran, Cambridge: Cambridge University Press.
Kian, Azadeh, and Riaux, Gilles (2009); “Crafting Iranian Nationalism: Intersectionality of Aryanism, Westernism and Islamism”, In Susana Carvalho and François Gemenne (Eds.) Nations and their Histories; Constructions and Representation.
Alikhani, A. A. (2023). Religion and Nationalism in Iran; From Confrontation to Interaction. National Studies Journal, 24(93), 7-30. https://doi.org/10.22034/rjnsq.2023.366511.1453
MLA
Alikhani, A. A. "Religion and Nationalism in Iran; From Confrontation to Interaction", National Studies Journal, 24, 93, 2023, 7-30. doi: 10.22034/rjnsq.2023.366511.1453
HARVARD
Alikhani A. A. (2023). 'Religion and Nationalism in Iran; From Confrontation to Interaction', National Studies Journal, 24(93), pp. 7-30. doi: 10.22034/rjnsq.2023.366511.1453
CHICAGO
A. A. Alikhani, "Religion and Nationalism in Iran; From Confrontation to Interaction," National Studies Journal, 24 93 (2023): 7-30, doi: 10.22034/rjnsq.2023.366511.1453
VANCOUVER
Alikhani A. A. Religion and Nationalism in Iran; From Confrontation to Interaction. National Studies Journal. 2023;24(93):7-30 (In Persian). doi: 10.22034/rjnsq.2023.366511.1453
