مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 The Idea of Iranian University and Narration of the National ایده‌ی دانشگاه ایرانی و روایت امر ملی 7 24 236598 10.22034/rjnsq.2025.451839.1590 FA رضا نصیری حامد دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0001-7977-0531 Journal Article 2024 04 15 <span style="font-size: 11.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black;">In this paper, a philosophical reflection on the idea of the university in Iran is considered not from a metaphysical and essentialist perspective but from a phenomenological aspect with an emphasis on its relationship with the political. The question of the paper is that based on philosophical reflections, which university model in the world is capable of explaining the idea of the university in Iran? In response, the claim of the present paper is that the Humboldtian model of the university in Germany, in terms of its reliance on the narrative of modern political self-consciousness (the national), is capable of relatively explaining the Iranian model of the university. Based on the comparative method in examining the national university, the findings of the paper indicate that the establishment of the university in a seemingly paradoxical situation, on the one hand, has become necessary due to practical and real requirements, including the national, in the contemporary Iranian life-world, and at the same time, due to its autonomous nature, it resists the imposition of ideology, including by citing a substantial and inherent origin for it. در این نوشتار، تأملی فلسفی درباره‌ی ایده‌ی دانشگاه در ایران، نه از منظری متافیزیکی و جوهرگرایانه بلکه از وجهی پدیدارشناسانه با تأکید بر نسبت آن با امر سیاسی موردتوجه قرار گرفته است. سؤال مقاله آن است که براساس تأملات فلسفی، کدام مدل دانشگاهی در جهان قابلیت توضیح ایده‌ی دانشگاه در ایران را دارد؟ در پاسخ، مدعای نوشتار حاضر آن است که مدل هومبولتی دانشگاه در آلمان، از حیث اتکای آن بر طرح روایتی از خودآگاهی مدرن سیاسی (امر ملی) قابلیت ایضاح نسبی مدل ایرانی دانشگاه را دارد. براساس روش تطبیقی در بررسی دانشگاه ملی، یافته‌‌های مقاله دال بر آن است که تأسیس دانشگاه در وضعیتی متناقض‌‌نما، ازسویی بنا به مقتضیات عملی و کاربردی، ازجمله امر ملی در زیست‌جهان معاصر ایرانی ضرورت یافته و درعین‌حال، به سبب ماهیت خودبنیاد آن، در قبال تحمیل ایدئولوژی، با دستاویز قرار دادن خاستگاه جوهری و ذاتی برای آن مقاومت می‌‌ورزد.

https://www.rjnsq.ir/article_236598_5fae0ba980f88c760596db31957cbed9.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 Social Networks and the Construction of Iranian Digital Identity; A Case Study of the Social Network Instagram شبکه‌های اجتماعی و برساخته شدن هویت دیجیتال ایرانیان؛ مطالعه موردی شبکه اجتماعی اینستاگرام 27 49 236600 10.22034/rjnsq.2025.525292.1695 FA علی اشرف نظری دانشیار، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دپارتمان علوم سیاسی، تهران، ایران (نویسنده مسئول). پرهام پوررمضان دکتری علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 05 21 <span style="font-size: 9.5pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; letter-spacing: -.1pt;">The role of identity is undeniable; therefore, emerging issues such as digital identity have been highlighted as significant and may be regarded as challenging within Iranian society. Digital identity refers to the existence, attributes, and behaviors of an individual, organization, or device within the digital space. Considering the aforementioned points, this article examines the gap between self-perception and the presence of political celebrities on Instagram in shaping digital identity, and seeks to explain the causes and consequences of this gap for the future relationship between digital identity and state decision-making institutions. The research methodology employed in this study is qualitative and inductive (moving from observation to reasoning). Data collection tools include library-based and documentary research, as well as structured interviews conducted in the form of a questionnaire based on the Cochran model, administered to 200 university students, graduates, and members of academic and policy-oriented think tanks. The findings of this research indicate that social networks, as platforms for the exchange of ideas and viewpoints, have contributed to the transformation of Iranian identities. On the one hand, due to the relative freedom of expression and ease of access to information, these platforms can lead to the strengthening of diverse identities and cultures. On the other hand, the presence of misinformation and rumors facilitates the emergence of pseudo-scientific narratives and contributes to confusion and misguidance in understanding digital identity. ازآنجا که امروزه با مفهوم «هویت» به‌عنوان یک اصل بنیادین مواجه هستیم، پدیده‌های نوظهوری مانند «هویت دیجیتال» اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند و می‌توانند در بستر جامعه ایران به موضوعی چالش‌برانگیز تبدیل شوند. منظور از هویت دیجیتال، همان حضور، مشخصات و رفتار یک فرد، سازمان یا یک سامانه در فضای مجازی است. این هویت می‌تواند شامل اطلاعات شخصی، فعالیت‌ها، تعاملات و اثر دیجیتال باشد که فرد یا سازمان در بسترهای آنلاین بر جای می‌گذارد. حال با توجه به موارد مذکور، این مقاله با مطالعه فاصله بین ادراک از خود و حضور سلبریتی‌های سیاسی شبکه اینستاگرام در شکل‌دهی به هویت دیجیتال، به تبیین دلایل و تبعات این فاصله بر آینده رابطه میان هویت دیجیتال و نهادهای تصمیم‌ساز دولتی می‌پردازد. روش پژوهش اثر، تحلیل کیفی و استقرایی (رسیدن از مشاهدات به استدلال) بوده و ابزار گردآوری اطلاعات مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی، مصاحبه ساختارمند براساس مدل کوکران در قالب پرسشنامه از 200 نفر از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی و اندیشکده‌ای بوده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که شبکه‌های اجتماعی تأثیر قابل‌توجهی بر بازتعریف هویت ایرانیان داشته‌اند؛ زیرا از یک‌سو، فضای نسبتاً باز این پلتفرم‌ها و دسترسی آسان به اطلاعات متنوع، به غنی‌تر شدن هویت‌های فردی و فرهنگی کمک کرده و ازسوی دیگر، گسترش شایعات و اطلاعات نادرست در همین فضا، باعث رواج شبه‌علم و ایجاد سردرگمی در درک هویت دیجیتال شده است.

https://www.rjnsq.ir/article_236600_9dc952af111a394709621878f61ee0e4.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 Strategies for Reducing Ethnicism in the Azerbaijan Region (with an Emphasis on Economic Approaches) استراتژی‌های کاهش قومیت‌گرایی در منطقه آذربایجان (با تأکید بر رویکردهای اقتصادی) 53 74 236602 10.22034/rjnsq.2025.518089.1682 FA عرفان ایمانی دارستانی پژوهشگر مطالعات قومیت در خاورمیانه، مطالعات خاورمیانه و شمال افریقا، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0002-1802-1948 مجید رمضانی آرانی پژوهشگر ارشد، مطالعات امنیتی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. 0009-0005-9494-8322 محسن محمدی خانقاهی پژوهشگر ارشد، علوم سیاسی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. 0000-0001-6023-5248 Journal Article 2025 04 20 <span style="font-size: 8.5pt; line-height: 90%; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black;">Amidst the rising trend of ethnic conflicts worldwide, which has led to serious security crises for many countries, economic issues and strategies capable of mitigating the security implications of such challenges have become increasingly significant. This study aims to develop strategies to reduce Ethnicism in the Azerbaijan region, with a particular focus on economic approaches. This is an applied research utilizing a mixed-methods design (library research and survey) and is conducted using the SWOT analytical framework. The statistical population comprises 30 elites specializing in ethnicity, particularly experts on Azerbaijani issues. Based on the SWOT framework, internal strengths and weaknesses as well as external opportunities and threats were identified through literature review and expert interviews. Among the most important strengths are the high capacity of elites and educated individuals and the region’s relatively acceptable level of development. Key weaknesses identified include the prevalent sense of discrimination among local people, the influence of rent-seeking wealthy individuals who instigate Ethnicism, and the lack of balanced intra-provincial and regional development. The main opportunities are the shared borders with five neighboring countries and significant potential for international transit. Main threats include the instigation of perceived economic discrimination by foreign media and ethnic elites, Western economic sanctions, persistent inflation, and the country’s economic stagnation. Policy recommendations resulting from the study include the urgent strengthening of transit corridors in the northwest of the country, lifting sanctions and rapid integration of Iran into the global economy, encouraging national investors to invest in non-native regions within the country, preventing the formation of economic federalism in various regions, curbing the rise to power, fame, and wealth of anti-national elites and figures, formulating a comprehensive national development atlas and making decisions based on the capacities and comparative advantages of different regions with an emphasis on economic justice, continuous monitoring of managers’ and policymakers’ performance and their commitment to territorial planning outcomes and the fundamentals of economic justice, and further integrating all regions of the country into the national economy to foster interdependence among all areas of Iran. در شرایطی که منازعات قومی در سراسر جهان رو‌به‌افزایش است و کشورها را دچار بحران‌های امنیتی می‌کند، موضوعات اقتصادی و استراتژی‌هایی که از منظر اقتصادی بتوانند باعث کاهش تبعات امنیتی این چالش‌ها شوند بسیار قابل‌توجه است. هدف از این پژوهش، تدوین استراتژی‌های کاهش قومیت‌گرایی در منطقه آذربایجان با تمرکز بر استراتژی‌های اقتصادی است. این تحقیق از نوع کاربردی و با روش آمیخته (کتابخانه‌ای و پیمایشی) و از طریق چهارچوب تحلیلی سوات انجام شده است. جامعه آماری شامل 30 نفر از نخبگان حوزه قومیت به‌ویژه متخصصان مسائل مربوط به آذربایجان است. طی پژوهش، باتوجه به چهارچوب سوات، نقاط ضعف و قوت داخلی و فرصت و تهدید خارجی از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه نخبگانی شناسایی شد که در این میان، ظرفیت بالا در حوزه نخبگان و تحصیل‌کردگان و وضعیت قابل‌قبول توسعه در منطقه، مهم‌ترین نقاط قوت، وجود احساس تبعیض در میان مردمان منطقه، نفوذ صاحبان ثروت رانتی و تحریک قومیت‌گرایی توسط آنان و عدم توسعه متوازن درون‌استانی و درون‌منطقه‌ای مهم‌ترین نقاط ضعف، مرز مشترک با پنج حاکمیت سیاسی و پتانسیل بسیار مناسب ترانزیتی به‌عنوان مهم‌ترین فرصت‌ها و القای وجود تبعیض اقتصادی ازطرف رسانه‌های بیگانه و نخبگان قومی، تحریم‌های اقتصادی غرب و تورم‌های طولانی‌مدت به‌عنوان مهم‌ترین تهدیدات شناخته شد. همچنین، تقویت محورهای ترانزیتی در شمال غرب کشور، رفع تحریم‌ها و ادغام هرچه سریع‌تر کشور در اقتصاد جهانی، تشویق سرمایه‌گذاران ملی برای سرمایه‌گذاری در نواحی مختلف کشور، جلوگیری از ایجاد فدرالیسم اقتصادی در مناطق مختلف کشور، جلوگیری از قدرت گرفتن، شهرت و افزایش ثروت نخبگان و عناصر ضدملی، تدوین اطلس جامع توسعه کشور و اتخاذ تصمیمات برمبنای ظرفیت‌ها و مزیت‌های نسبی مناطق مختلف با تأکید بر عدالت اقتصادی، پایش مستمر عملکرد مدیران و تصمیم‌گیرندگان و تعهد آنان نسبت‌به نتایج آمایش سرزمینی و مبانی عدالت اقتصادی و ادغام هرچه بیشتر همه مناطق کشور در اقتصاد ملی و وابسته نمودن اقتصادی همه مناطق ایران به یکدیگر به‌عنوان استراتژی‌های با قید اجرای فوری در انتهای پژوهش ارائه گردید.

https://www.rjnsq.ir/article_236602_e2db1205361289699738f96463e37971.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 Content Analysis of Elementary School Social Studies Textbooks from the Perspective of Iran-Centricity تحلیل محتوای کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر ایران‌گرایی 77 96 236604 10.22034/rjnsq.2025.529767.1699 FA بهداد حسینی پژوهشگر پسادکتری رشته تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران (نویسنده مسئول). 0009-0008-8344-8455 Journal Article 2025 06 11 <span style="font-size: 9.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; letter-spacing: -.2pt;">One important way of strengthening Iran-centricity as a key pillar of the Iranian national identity is through its proper and adequate instruction in school textbooks; for neglecting this important matter leads to weakness and crisis in the national cohesion of Iranians. Accordingly, the purpose of the present study is to examine and analyze the content of elementary-level social studies textbooks from the perspective of their attention to components of Iran-centricity. The main research question is: What place do the components of Iranian identity hold in elementary-level social studies textbooks? The findings of this investigation reveal that seven components—Iranian history; Iranian antiquities, historical sites, and artistic and architectural works; Iranian personalities, luminaries, and great figures; Iranian national symbols, traditions, and customs; Iranian territory; Iranian language, ethnicity, and race; and Iranian religion—have been the most significant components of Iran-centricity represented in elementary-level social studies textbooks. Evaluation and analysis of these components indicate that the phenomenon of Iran-centricity has occupied a relatively significant share in the content of these books, encompassing text, exercises, and images. On the other hand, this investigation revealed that among elementary-level social studies textbooks, the fourth-grade book, with 409 representations of the seven Iran-centricity components, contains the highest frequency, while the third-grade social studies book, with 19 representations, contains the least content. Among the components and indicators examined in this study, Iranian history, with 238 instances, and Iranian religions, with 12 instances across all four social studies textbooks, respectively, had the highest and lowest representation. Furthermore, the findings of this investigation indicate that the content of these textbooks suffers from numerous shortcomings and weaknesses in terms of Iran-centricity, which curriculum planners, through a critical diagnostic approach, can address by developing richer content for these books to strengthen Iran-centricity and national cohesion and unity. The research method in this study is descriptive-analytical, in the form of content analysis. Frequency counts and percentage frequency were used to analyze the data. یکی از راه‌های مهم تقویت ایران‌گرایی،‌‌ به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی هویت ملی ایرانیان، آموزش و تعلیم مطلوب و شایسته آن در کتاب‌های درسی آموزش‌وپرورش است؛ چراکه بی‌توجهی به این مسئله مهم، سبب ضعف و بحران در انسجام ملی ایرانیان می‌‌گردد. بر همین اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل محتوای کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر توجه به مؤلفه‌های ایران‌گرایی‌‌ است. سؤال اصلی پژوهش حاضر آن است که مؤلفه‌های ایرانیت در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی چه جایگاهی دارند؟ یافته‌‌های این بررسی نشان می‌‌دهد که هفت مؤلفه‌ی تاریخ ایران؛ آثار باستانی، تاریخی، هنری و معماری ایران؛ شخصیت‌ها، مشاهیر و بزرگان ایرانی؛ نمادها، سنن و آداب‌ورسوم ملی ایران؛ سرزمین ایران؛ زبان، قومیت، نژاد ایرانی و دین مهم‌‌ترین مؤلفه‌های ایران‌گرایی‌‌ بوده‌‌اند که در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بازنمایی شده‌‌اند. ارزیابی و تحلیل این مؤلفه‌ها نشان می‌‌دهد که پدیده ایران‌گرایی‌‌ سهم به‌نسبت خوبی را در محتوای این کتاب‌ها که همان متن، تمرین و تصویر است به خود اختصاص داده‌‌ است. ازسوی دیگر، این بررسی نشان داد که در بین کتاب‌های مطالعات دوره ابتدایی، کتاب چهارم با 409 بار بازنمایی مؤلفه‌های هفت‌گانه ایران‌گرایی،‌‌ دربرگیرنده بیشترین فراوانی بوده و کتاب مطالعات اجتماعی سوم با 19 بار بازنمایی، کمترین محتوا را دارد. از میان مؤلفه‌ها و شاخص‌‌های موردبررسی در این پژوهش، تاریخ ایران با 238 بار و دین‌‌ زرتشت با 12 بار در هر چهار کتاب مطالعات اجتماعی به‌ترتیب بیشترین و کمترین بازنمایی را داشته‌‌اند. همچنین، یافته‌‌های این بررسی نشان می‌‌دهد که محتوای این کتاب‌ها دارای کمبودها و ضعف‌‌هایی ازنظر ایران‌گرایی‌‌ هستند که برنامه‌‌ریزان درسی با نگاه آسیب‌شناسانه به آن‌ها می‌‌توانند محتوای غنی‌‌تری را برای این کتاب‌ها در راستای تقویت ایران‌گرایی‌‌ و انسجام و وحدت ملی تدوین کنند. روش پژوهش در این تحقیق توصیفی ـ تحلیلی در قالب تحلیل محتوا است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌‌ها از روش شمارش فراوانی و درصد فراوانی استفاده شده است.

https://www.rjnsq.ir/article_236604_b8d976c0f617c6367ae338e1c23197a3.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 An Analysis of the Reflection of Shiite Identity in Hassan Qomi’s Historiography واکاوی بازتاب هویت شیعی در تاریخ‌نگاری حسن قمی 99 122 236607 10.22034/rjnsq.2025.509285.1673 FA طاهره نظری ایلخانی آبادی دانشجوی دکترای گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0001-5916-4278 مجتبی گراوند دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0002-5447-8638 سید علاءالدین شاهرخی استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0001-9041-1281 داریوش نظری دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0009-0001-8111-1866 Journal Article 2025 03 02 <span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">The History of Qom, written by Hassan ibn Muhammad Qomi (died 406 AH), is considered one of the most important historical sources of the Buyid era, playing a pivotal role in reflecting Shiite identity in this period. This research attempts to answer the question of which components reflected Shiite identity the most or the least in the history of Qom? In order to answer this question, the data from the book were extracted and analyzed using the quantitative and qualitative content analysis method based on the Maurice Duverger model, which focuses on extracting themes and frequencies<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">.<span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;"> <span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">The findings show that Qomi reflected Shiite Identity in three pivotal components: “common links” (including rituals, beliefs, religious propaganda, and educational institutions), “common land” (with an emphasis on holy places and Shiite geography), and “common intellectual heritage” (in the connection between religion and politics). Among them, the component of “common land” has the highest frequency, while the component of “common intellectual heritage”, despite its lower frequency, plays a key role in explaining the political legitimacy of Shiism<span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">. <span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA; mso-no-proof: yes;">The results show that by focusing on the spatial, social, and epistemological dimensions of Shiism and highlighting the position of Qom as a Shiite center, Qomi has transformed historiography in the context of the Buyid era into a tool serving to establish religious-cultural identity. This model can provide a platform for interdisciplinary studies in the field of Shiism historical identity studies کتاب تاریخ قم تألیف حسن‌بن محمد قمی (درگذشته ۴۰۶ ق)، از مهم‌ترین منابع تاریخی عصر آل‌بویه به‌شمار می‌آید که نقشی محوری در بازتاب هویت شیعی در این دوره ایفا می‌کند. این پژوهش می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که هویت شیعی از رهگذر کدام مؤلفه‌ها در تاریخ قم بیشترین یا کمترین بازتاب را یافته است؟ در راستای پاسخ‌گویی به این پرسش، با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کمّی و کیفی، براساس الگوی موریس دوورژه که بر استخراج مضامین و بسامدها تمرکز دارد، داده‌های کتاب استخراج و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قمی هویت شیعی را در سه مؤلفه محوری بازتاب داده است: «پیوندهای مشترک» (شامل آیین‌ها، باورها، تبلیغات مذهبی و نهادهای آموزشی)، «سرزمین مشترک» (با تأکید بر اماکن مقدس و جغرافیای شیعی) و «میراث فکری مشترک» (در پیوند دین و سیاست). در این میان، مؤلفه «سرزمین مشترک» بیشترین بسامد را به خود اختصاص داده است؛ درحالی‌که مؤلفه «میراث فکری مشترک» باوجود فراوانی کمتر، در تبیین مشروعیت سیاسی تشیع نقش کلیدی ایفا می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که قمی با تمرکز بر ابعاد مکانی، اجتماعی و معرفتی تشیع و برجسته‌سازی جایگاه قم به‌عنوان مرکز شیعی، تاریخ‌نگاری را در بستر عصر آل‌بویه به ابزاری در خدمت تثبیت هویت دینی ـ فرهنگی بدل ساخته است. این الگو می‌تواند بستری برای مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه هویت‌پژوهی تاریخی تشیع فراهم کند.

https://www.rjnsq.ir/article_236607_cfd8e2fa71b6790f33e5ae8a79807629.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 12 22 An Analysis of Ta’ziyeh as a National and Religious Art Form From the Perspective of Foreign Travel Writers بررسی ویژگی‌‌های تعزیه به‌مثابه هنری ملی و مذهبی از نگاه سفرنامه‌‌نویسان خارجی 125 144 236608 10.22034/rjnsq.2025.518794.1683 FA جواد نظری مقدم استادیار و عضو هیئت‌علمی پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان، گیلان، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0001-8626-7766 Journal Article 2025 04 23 <span style="font-size: 10.5pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black;">The ritual art of Ta’ziyeh is one of the religious arts of Islamic Iranian society, which has always been a subject of interest for both domestic and international researchers. Examining this ritual art from the perspective of foreign travel writers can help identify the hidden dimensions of this national and religious art, its distinctions from Western art, and reveal its profound capacities. The primary objective of this research is to investigate the characteristics of the ritual art of Ta'ziyeh from the viewpoint of foreign travel writers and its relationship with the discourse of Orientalism. This study employs a documentary research method, describing the ritual art of Ta’ziyeh by examining and analyzing foreign travelogues written about Iranian society. The findings indicate that although the accounts of some travelers about this national and religious art appear to be Orientalist and tinged with mockery, in many cases, the narratives of the travel writers do not fit within the framework of Orientalist discourse. Instead, they have praised and commended Ta’ziyeh, introducing it as a unique and captivating art form, sometimes even more impactful and sublime than the heritage of performing arts in the West. Key themes reflected in the travel writers' reports on Ta’ziyeh include its power of imagery, artistic and vocal elements, the venue of Ta’ziyeh performances, stage settings, the artistry and skill of its performers, its emotional impact on the audience, the presence of women in Ta’ziyeh ceremonies, its performance format and themes, as well as jurisprudential debates surrounding Ta’ziyeh. هنر آیینی تعزیه یکی از هنرهای مذهبی جامعه ایران اسلامی است که همواره موردتوجه پژوهشگران داخلی و خارجی قرار گرفته است. نگاه به این هنر آیینی از منظر سفرنامه‌‌نویسان خارجی می‌تواند ضمن کمک به شناسایی ابعاد ناپیدای این هنر ملی و مذهبی و وجوه تمایز این هنر بومی با هنر غربی، ظرفیت‌‌های عمیق آن را آشکار سازد. هدف اصلی این پژوهش بررسی ویژگی‌‌های هنر آیینی تعزیه از منظر سفرنامه‌‌نویسان خارجی و نسبت آن با گفتمان شرق‌‌شناسی است. در این مطالعه تلاش شد تا با روش مطالعه اسنادی و با بررسی و مطالعه سفرنامه‌های خارجی که در باب جامعه ایران نگاشته شده است به توصیف هنر آیینی تعزیه پرداخته شود. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌‌دهد اگرچه روایت برخی سیاحان از این هنر ملی و مذهبی روایتی شرق‌‌شناسانه و آمیخته با کنایه به‌نظر می‌‌رسد، در بسیاری موارد روایت‌های سفرنامه‌‌نویسان در چهارچوب گفتمان شرق‌‌شناسی جای نمی‌‌گیرد و آنان به ستایش و تجلیل از تعزیه پرداخته و آن را هنری منحصربه‌فرد، جذاب و حتی گاه تأثیرگذارتر و فاخرتر از میراث هنرهای نمایشی در غرب معرفی نموده‌‌اند. قدرت تصویرسازی، عناصر هنری و آوایی، مکان برگزاری تعزیه، صحنه‌‌آرایی‌‌ها و هنرمندی و مهارت بازیگران تعزیه، قدرت تأثیرگذاری تعزیه بر مخاطبان، حضور زنان در مراسم تعزیه، شکل اجرا و مضامین تعزیه و مناقشات فقهی در زمینه تعزیه ازجمله مهم‌ترین موضوعاتی است که در گزارش سفرنامه‌‌‌‌نویسان پیرامون تعزیه انعکاس یافته است.

https://www.rjnsq.ir/article_236608_60014da4cf2c92960e52421d81303e35.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 26 104 2025 11 22 Evaluating the Language Policy Cycle in Afghanistan ارزیابی چرخه سیاست‌گذاری زبان در افغانستان 147 178 236609 10.22034/rjnsq.2025.509377.1672 FA روح اله اسلامی دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده‌ی مسئول) 0000-0001-7429-6105 رفیع اله بسمل دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2025 02 28 <span style="font-size: 9.5pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; letter-spacing: -.1pt;">Language stands as one of the most valuable components of tradition and national identity within a country. Afghanistan, widely recognized for its linguistic diversity, ranks among the world’s most linguistically diverse nations. Following the European trend of modern nation-states and the recognition of language as an essential unifying element in nation formation, Afghan policymakers prioritized Pashto as the primary element for national unity after gaining independence. This approach gave rise to policies emphasizing the preservation and development of Afghan languages, especially Pashto and Dari, as central to national identity within major documents, such as constitutional laws and governmental decrees. Despite these efforts, the implementation of these policies fell short of achieving satisfactory outcomes. This study explores the approach and execution of language-related policies in Afghanistan's history and evaluates the results based on established laws and decrees. Using qualitative historical analysis and primary documentary sources, this research reveals that, historically, the dominant language in Afghanistan and the country’s cultural identity have been closely tied to Persian. The founding figures, including emirs, prime ministers, and presidents, communicated predominantly in Persian, though it was rebranded as Dari over time. Simultaneously, the government supported smaller local languages to avoid a monolingual national identity. زبان یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های هویت فرهنگی و ملی محسوب می‌شود. افغانستان، باوجود تنوع گسترده زبانی، در عرصه سیاست‌گذاری زبانی با چالش‌های تاریخی مواجه بوده است. پس از استقلال، زبان پشتو با الگوبرداری از الگوی دولت ـ ملت‌های مدرن، به‌عنوان ابزار وحدت ملی در اولویت سیاست‌گذاری قرار گرفت. این مقاله با طرح این پرسش که رویکرد حکومت‌ها در اجرای خط‌مشی‌های زبانی در طول تاریخ افغانستان چه بوده و این سیاست‌ها تا چه اندازه مبتنی‌بر اسناد حقوقی و فرامین قانونی اجرا شده‌اند، به بررسی عملکرد تاریخی دولت‌ها در قبال زبان‌ها می‌پردازد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی‌بر تحلیل تاریخی منابع اسنادی و کتابخانه‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد که باوجود پیوند عمیق زبان فارسی با فرهنگ و هویت این سرزمین، تلاش‌هایی برای کاهش جایگاه آن و جایگزینی زبان دری و همچنین، حمایت از زبان‌های محلی، با هدف جلوگیری از تثبیت فارسی به‌عنوان زبان غالب صورت گرفته است که اغلب از تحقق به اهداف تعیین‌شده در رابطه با جایگاه زبان فارسی بازمانده‌اند.

https://www.rjnsq.ir/article_236609_24ef651112469470c73b43495c7cc849.pdf