مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 An Overview of Doctor Javad Tabataba ee s Idea of Iranian Identity and Its Interaction with Islamic and Western Identities تأملی در نگاه دکتر جواد طباطبایی به هویت ایرانی در تعامل با هویت اسلامی و غربی 9 30 101537 FA محمد منصورنژاد دکتر علوم سیاسی از دانشگاه تهران، محقق و مدرس Journal Article 2004 08 06 This work looks into Dr. Seyyed Javad Tabataba’ee’s view of Iranian identity. At the outset and after setting the grounds for discussion, the identity of the city-state of Iran and its interactions with Islam are investigated. From his perspective, the Arab invasion of Iran led to two centuries of reticence of thoughts which due to Iranian identity and its mingling with Persian and Arabic languages presented in the writings of Iranian mystics, philosophers and Siasat Nameh (Book of Political Admonitions) left an important influence on Islamic thoughts. In the next parts of the writing, the interaction between Iranian and Islamic identity and the interaction between Iranian and western identities are examined. Dr. Tabataba ee seeks to prove that the roots of the vulnerability of our Iranian identity are mainly from within. Thus, he emphasizes that to criticize our tradition we can - and must- make use of the writings and ideas of western thinkers. This work looks into Dr. Seyyed Javad Tabataba’ee’s view of Iranian identity. At the outset and after setting the grounds for discussion, the identity of the city-state of Iran and its interactions with Islam are investigated. From his perspective, the Arab invasion of Iran led to two centuries of reticence of thoughts which due to Iranian identity and its mingling with Persian and Arabic languages presented in the writings of Iranian mystics, philosophers and Siasat Nameh (Book of Political Admonitions) left an important influence on Islamic thoughts. In the next parts of the writing, the interaction between Iranian and Islamic identity and the interaction between Iranian and western identities are examined. Dr. Tabataba ee seeks to prove that the roots of the vulnerability of our Iranian identity are mainly from within. Thus, he emphasizes that to criticize our tradition we can - and must- make use of the writings and ideas of western thinkers. نوشتار حاضر، نگاه دکتر سیدجواد طباطبایی درباره‌ی هویت ایرانی را به تأمل گذاشته است. در مدخل بحث، پس از طرح مسأله، هویت ایران‌شهری ما در تعامل با اسلام مورد بررسی قرار گرفته است. از نگاه او، هم ورود اعراب به ایران باعث دو قرن سکوت تفکر ایرانی شده و هم در ادامه‌ی اندیشه‌ی ایران‌شهری با زبان فارسی و عربی، از سوی عرفا، فلاسفه، متکلمین و سیاست‌نامه‌نویس‌های ایرانی تداوم یافته، و بر تفکر اسلامی تأثیر جدی گذاشته است. در قسمت‌های بعد، تعامل هویت ایرانی با هویت اسلامی و تعامل هویت ایرانی با غرب، مورد بررسی قرار گرفته است. دکتر طباطبایی، ریشه‌ی آسیب‌پذیری هویت موجود ما را در مقایسه با فرهنگ و تمدن غرب در درون می‌جوید و معتقد است که برای نقد سنت خودی می‌توان ـ و باید ـ از مفاهیم، مقولات و نظریه‌های متفکران غربی بهره گرفت؛ زیرا به جهت متصلب شدن سنت و هویت خودی، امکان طرح پرسش از آن، با مفاهیم و مقولات خودی امکان‌پذیر نیست.

https://www.rjnsq.ir/article_101537_0b836a42ec00875cf640458aa93411cb.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 Iranian Identity in the Thoughts of Reza Davari Ardekani هویت ایرانی در اندیشه‌‌ی رضا داوری اردکانی 31 54 101538 FA محمد مروار دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تبریز، پژوهشگر و نویسنده Journal Article 2004 10 06 Iranian identity has remained to be one of the key concepts among Iranian thinkers of recent century. Reza Davari Ardakani is among some of the Iranian thinkers who through a philosophical and Heidegerian approach tried to compare and contrast Iranian identity and its relations with other identities. The current writing tries to discuss Davari s view of identity, Iranian identity and its parts in his works. هویت ایرانی از مباحث مورد توجه روشنفکران ایرانی در سده‌ی اخیر بوده است. رضا داوری‌اردکانی در زمره‌ی روشنفکرانی است که با نگرشی فلسفی و البته نوع هایدگری آن در مقوله‌ی هویت ایرانی و نسبت آن با دیگر هویت‌ها و مسایلی که پیش روی آن است به تأمل پرداخته است. این مقاله، نگرش داوری را درباره‌ی هویت، هویت ایرانی، اجزا و مؤلفه‌های آن را در آثار او مورد بحث قرار می‌دهد.

https://www.rjnsq.ir/article_101538_232b9b19c1c3107656aa17b30da00766.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 Westernization & Identity Jalal Al Ahmad and His Response to the Question of Backwardness غرب‌زدگی و هویت؛ جلال آل‌احمد و پاسخ به پرسش عقب‌ماندگی 55 85 101539 FA رضا خلیلی Journal Article 2004 08 14 Backwardness of Iran has been an intriguing question which preoccupied many contemporary Iranian intellectuals. This preoccupation drew different responses. In the current work, Jalal Al Ahmad s answer to this is examined. To the author of this writing, Al Ahmad , due to the socio-cultural context of his lifetime, should be considered as an advocate of a moderate alternative in modernization (development) and dependency (backwardness). Even though he perceives that Westernization is the chief culprit in the backwardness of the country, the internal conditions are more to blame than the external ones. According to Al Ahmad, backwardness is the outcome of westernization, inefficiency of Iranian intellectuals, and indifference of the clergy. Eventually he reiterates that the best way to address this predicament is rediscovering our self (national identity), reforming intellectualism, and bringing the clergy to the forefront and redefining the relations between intellectuals and the clergy. پرسش عقب‌ماندگی از مهم‌ترین مسایلی است که فکر و ذهن اغلب اندیشمندان ایران معاصر را به خود مشغول داشته و پاسخ‌های متفاوتی نیز برای آن ارایه شده است. در مقاله‌ی حاضر، پاسخ آل‌احمد به این پرسش مورد بررسی قرار گرفته است. به اعتقاد نگارنده، می‌توان آل‌احمد را ـ به دلیل شرایط اجتماعی و تاریخی خاص زندگی‌اش ـ در زمره‌ی قایلین به راه‌حل میانه‌ی نوسازی (و توسعه) و وابستگی (و عقب‌ماندگی) تلقی کرد. هر چند از نظر او غرب‌زدگی علت اصلی عقب‌ماندگی است؛ اما بیش از آن‌که این پدیده نتیجه‌ی شرایط بیرونی باشد، حاصل عوامل درونی است. از نظر وی، عقب‌ماندگی نتیجه‌ی غرب‌زدگی، ناکارآمدی روشنفکری، بی‌تفاوتی روحانیت و رویارویی آن‌ها به‌عنوان مهم‌ترین عناصر تحول اجتماعی در ایران بوده است و بازگشت به خویشتن (هویت خودی)، اصلاح روشنفکری، به صحنه آمدن روحانیت و پیوندهای میان روشنفکری و روحانیت، بهترین پاسخ برای این پرسش است.

https://www.rjnsq.ir/article_101539_c7be96bc3ebd0a41e91a10dc01e89c83.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 Identity & Nationality: An Overview of the Relationship between Identity and Nationality in the Thoughts of Kazemzadeh Iranshahr ملیت و هویت: تأملی در نسبت ملیت و هویت ایرانی در افکار کاظم‌زاده ایرانشهر 87 109 101540 FA اسماعیل معظم پور کارشناس ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران، پژوهشگر مسایل ایران Journal Article 2004 02 01 Hossein Kazemzadeh Iranshahr is one of the nationalist thinkers of Reza Shah period. In his works, he reflected on and compared the concepts of nationality, progress, modernism, and religion. He considers nationality as the foundation of Iranian identity and as the only means of progress and development. He believes that politics, religion, language, and ethics are the bases of nationality and by stressing the apparent similarities between Shi ism and Zoroastrianism tries to put a nationality garment on religion. Through this, he attempts to introduce Shi ism as Iranian Islam. In his effort to constitute an Iranian identity based on nationalism, he ignores the tremendous impact of Islam and the west on Iranian identity. The present work tries to examine Iranshahr s thoughts on Iranian identity. It also tries to criticize the fundamental concepts of his thoughts. حسین کاظم‌زاده ایرانشهر در زمره‌ی روشنفکران ناسیونالیست عصر رضاشاه است که در آثار خود به تأمل در باب ملیت، ترقی، تجدد و دین و نسبت این مفاهیم با یکدیگر پرداخته است. مفهوم اصلی اندیشه‌ی ایرانشهر ملیت است. او ملیت را مبنای هویت ایرانی و یگانه وسیله‌ی ترقی و پیشرفت ایران می‌داند. ایرانشهر، سیاست، دین، زبان و اخلاق را ارکان ملیت می‌داند و با تأکید بر همسانی‌های ظاهری تشیع و آیین زرتشت می‌کوشد دین را لباس ملیت بپوشاند و تشیع را اسلام ایرانی معرفی نماید. تلاش ایرانشهر برای پی‌ریزی یک هویت ایرانی ناب برمبنای ملیت، موجب شده است که او از تأثیر عمیق اسلام و غرب بر هویت ایرانی غفلت نماید. این مقاله با تشریح افکار ایرانشهر در مورد هویت ایرانی به نقد و ارزیابی مفاهیم بنیادین اندیشه‌ی او می‌پردازد.

https://www.rjnsq.ir/article_101540_ec06d37f0ee1091a632363e8468eb31c.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 National Identity in the Poetry of Pejman Bakhtiari هویت ملی در شعر پژمان بختیاری 111 131 101541 FA حسین گودرزی Journal Article 2004 06 05 This article tries to determine the concept of identity and give definitions of the elements of national identity. It also attempts to demonstrate that national identity is a form of collective identity which can reflect an individual s social acceptability toward cultural, material, biological, psychological, and social concepts. This paper endeavors to reflect on the views of Pejman Bakhtiari, a contemporary poet and writer, on the elements of national identity on the basis of his Kavir collection of poems. The current research also shows that Pejman , in the predicaments of his lifetime, things like the Constitutional Revolution, the First and the Second World Wars, Nationalization of Oil Industry Mavement, etc. showed his patriotism through his long poems. مقاله با تمرکز روی مفهوم هویت و ارایه‌ی تعریف و تبیین عناصر و ابعاد هویت ملی به‌عنوان یکی از اشکال هویت جمعی، نسبتِ تعلق خاطر و دلبستگی به مؤلفه‌های هویت ملی را به‌عنوان بازتاب فرایند جامعه‌پذیری فرد نسبت به ابعاد فرهنگی، مادی و زیستی و روانی و اجتماعی قلمداد کرده است و بر این اساس، تعلق خاطر حسین پژمان بختیاری شاعر و نویسنده‌ی معاصر به عناصر هویت (ملی) ایرانی، از خلال تحلیل محتوای مجموعه‌ی شعر کویر اندیشه‌ی ایشان بررسی شده است. این بررسی نشان می‌دهد که پژمان در غالب ابعاد هویتی جامعه‌اش با دلبستگی خاص قلم زده و در فراز و نشیب‌های تاریخی حیاتش هم‌چون انقلاب مشروطه، جنگ‌های جهانی اول و دوم، نهضت ملی شدن نفت و … عِرق ملی خود را در قالب چکامه‌های بلند سروده و منتشر ساخته است.

https://www.rjnsq.ir/article_101541_f4df7f065250cd35a2c2b25b4d43f313.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 A Study of the Value System in the Socio-cultural Areas of Iran بررسی وضعیت نظام ارزشی در مناطق فرهنگی ـ اجتماعی کشور 135 160 101542 FA تقی آزادارمکی استاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران احمد غیاثوند Journal Article 2004 11 02 The start of socio-cultural changes in Iran in recent decades is an indication of a fundamental change in the value system structure of Iranian society. Identifying this condition in different parts of the country on the basis of various levels of values is the main goal of this work. To do this, 10 provinces of the country were divided into 5 socio-cultural areas; then it was tried to examine the value dimensions of society, namely the religious, family, political, social, gender and global values. The results demonstrate that these changes begin, respectively, with religious, political, gender, and global values and gradually influence social and family values. Thus it can be said that in area (1) the duty of the norms in remaining modern or traditional and also breaking free from the context of traditional value system created a kind of normative anomie. In areas (3) and (4), the norms and social values do not take a certain direction; this led people to normative ambiguity. The norms and social values in areas (2) and (5), show a kind of permanent and traditional normative system. شروع تحولات فرهنگی ـ اجتماعی در طی دهه‌های اخیر در ایران، نشان از تغییر اساسی در ساختار نظام ارزشی جامعه دارد. شناسایی این وضعیت در مناطق مختلف کشور بر حسب سطوح ارزش‌های متفاوت هدف اساسی این مقاله می‌باشد. در این راستا با در نظر گرفتن 10 استان کشور در قالب پنج منطقه‌ی فرهنگی ـ اجتماعی سعی شده است که وضعیت ابعاد ارزشی جامعه (ارزش‌های دینی، خانوادگی، سیاسی، اجتماعی، جنسیتی و جهانی) در این مناطق مورد مطالعه قرار گیرد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که این تحولات به ترتیب از ارزش‌های دینی، سیاسی، جنسیتی و جهانی شروع می‌شود و به‌تدریج ارزش‌های اجتماعی و خانوادگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، به‌گونه‌ای که در مجموع می‌توان بیان داشت در منطقه‌ی «یک» وضعیت هنجارها در قالب مدرن‌شدن یا سنتی‌ماندن و نیز جدا شدن از بافت نظام ارزشی سنتی نوعی «آنومی هنجاری» را پدید آورده است. در مناطق «سه» و «چهار»، هنجارها و ارزش‌های اجتماعی جهت‌گیری مشخص ندارند و این امر افراد را با «ابهام هنجاری» مواجه کرده است. در مناطق «دو» و «پنج» تا حدودی هنجارها و ارزش‌های اجتماعی نوعی «نظام هنجاری» سنتی و پایداری را نشان می‌دهند.

https://www.rjnsq.ir/article_101542_97fd6f9d6e9d9e3b0e44b37d020d03d4.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 The Philosophy of seyyed Hossein Nasr معرفی و نقد: یک نظر و بیست و سه نقد (فلسفه سیدحسین نصر) 163 187 101543 FA سیدحسین نصر قدیر نصری Journal Article 2004 10 03 شایـد بـرای یکایک محققان علـم سیـاست و انـدیشه‌ی سیـاسی، یک آرزوی دیرینه ‌این باشـد که ای کاش افلاطـون، مـارکس، کانت و ... زنده می‌شدند و ضمن مطالعه‌ی شرح‌های آرای خود، می‌گفتند کدام شرح عمیق و صحیح است و کدام سطحی و ناصحیح. «کتابخانه‌ی فلاسفه‌ی زنده‌ی ‌دنیا» براساس این آرزو شکل گرفته و طـی 66 سـال اخیـر بـه ســراغ صاحب‌نظـرانی رفته است کـه در حیطه‌ای خاص مشهورند و آثاری قوی به چاپ رسانده‌اند. سؤال این کتابخانه از فلاسفه‌ی زنده این است که آن‌ها چرا با برخی گزاره‌ها و مسایل مخالف هستند و دلیل موافقت یا مخالفت‌شان چیسـت؟ تـاکنـون انـدیشـمنـدان و فلاسفه‌ی معروفی چون مارتین بوبر، برتراند راسل، گئـورگ گـادامـر، کارل پوپـر، رودلف کارنـاپ، جـان دیویی، آلفـرد نـورث و وایتهد و سیدحسین نصر مورد توجه و پرسش این کتابخانه قرار گرفته‌اند. کتـابخانه‌ی «فیلسوفان زنده» در سال 1938؛ یعنی، یک سال پیش از دومین جنگ ویرانگر بین‌المللی به همت آرتور اِشلیپ بنیان نهاده شد. به ابتکـار اشلیپ از چنـد متفکـر و متخصص مـرتبط دعوت می‌شـود تا وجوه مختلف آرای یک متفکر منتخب را مورد بحث و نقد قرار دهند. https://www.rjnsq.ir/article_101543_fc63a9bcc387609effef0bb1923a166b.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 Islam, Democracy and Religious Modernism in Iran معرفی و نقد: اسلام، دموکراسی و مدرنیسم دینی در ایران (1953-2000) از بازرگان تا سروش 189 200 101544 FA فروغ جهان بخش سیدعبدالامیر نبوی Journal Article 2004 10 03 پرسش از ماهیت دنیـای جدید و چگونگی بهره‌گیـری از دست‌آوردهای معـرفتی و مـادی آن، مدتهاست که به دغدغه‌ی ذهنی اندیشمندان و نخبگان ایـرانی تبدیل شـده است. تلاش‌هـای فکـری ایشـان بـرای یافتـن پاسخـی مناسب و در نهایت درانداختن نظمی نو، از آن‌رو مهم تلقی می‌شود که به یاد آوریم این پاسـخ می‌توانـد راهی بـرای خـروج جـامعه‌ی ایـرانی از بحـران و اعلام پایان دوران دیرپای گـذار باشـد. هر یک از این اندیشمندان، با توجه به میـزان شناخت از تحولی که در جایی دیگـر روی داده است و براساس میزان دلبستگـی بـه سنت یـا گـرایش بـه ارزش‌هـای دنیـای جدیـد، کوشیـده‌اند نظـری یا نظریه‌ای در این باب عرضه کننـد. درواقـع، تاریـخ معاصـر ایـران، به‌ویـژه از زمـان گستـرش «احسـاس بحـران» در میـان مـردم و حـاکمـان، سـرشار از ظهـور جریـان‌های متفاوت فکـری در واکنش به این احساس بوده است. البته هیـچ جامعـه‌ای مدت زمان زیـادی منتظـر نتـایـج نظـریه‌پـردازی متفکران نمی‌ماند و برخی اوقات، خود، راه‌هایی را برای کاهش احساس بحران می‌آزمایـد؛ ولـی در کل نمی‌توان منکر اهمیت این‌گـونه اندیشـه‌ورزی شـد، به‌ویـژه آن‌که برخی راه‌کارها، گاه به دلیل رضـایت‌بخش‌بودن ـ و نه لـزوماً منطقی‌بودن ـ با اقبـال عمومی روبه‌رو می‌شـود و مبنـای عمل جمعی قـرار می‌گیرد. https://www.rjnsq.ir/article_101544_134fecbe2bbe89cf8e6f18d659ad7b1e.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 The Peroblematioque of Contemporary Iranian Identity مشکله‌ی هویت ایرانیان امروز: ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ 201 210 101545 FA فرهنگ رجایی علی اکبر کمالی Journal Article 2004 09 30 کتـاب «مشکله هـویت ایــرانیـان امروز» تألیف محقق محترم آقای دکتر فرهنگ رجـایی است که چاپ اول آن در نیمه‌ی دوم سال 1382 توسط نشر نی منتشـر شـده است. این کتاب 246 صفـحـه‌ای، دارای پیشگـفتــاری 25 صفحه‌ای، شش گفتار، کتابنامه و نمایه است. پنج گفتار اول هر کدام دارای سه بخش و گفتار ششم؛ یعنی، نتیجه‌گیری در یک بخش ارایـه شـده است. در این‌جا پس از ذکر خلاصه‌ای از مباحث کتاب، به نقد و بررسی آن می‌پردازیم. https://www.rjnsq.ir/article_101545_c7da3af93e28b608350cb421ab15d5aa.pdf

مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 5 20 2004 12 21 Iranian Intelligentsia and Identity (2) میزگرد: روشنفکران ایرانی و هویت (2) 213 247 101546 FA غلامحسین ابراهیمی دینانی استاد گروه فلسفه ی دانشکده ی ادبیات دانشگاه تهران غلامرضا اعوانی دانشیار گروه فلسفه ی دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی نوراله قیصری دانشگاه تهران Journal Article 2004 11 07 هویت ملی پدیده‌ای مربوط به دوران جدید است در تحلیل و تبیین چگونگی و علل پیدایش هویت به معنای عام و هویت ملی به معنای خاص کلمه به عوامل مختلفی برمی‌خوریم که از بارزترین آنان می‌توان تاریخ‌نگاران، نخبگان و روشنفکران را به عنوان معماران هویت برشمرد. روشنفکران طیف وسیعی از افراد با گرایش‌های علمی و فکری متفاوت هستند. حکما و فلاسفه نیز از این جهت که در تولید خرد و اندیشه‌ورزی نقش‌ دارند، در این طیف قرار می‌گیرند. حکما و فلاسفه از طریق طرح سؤالاتی درباره‌ی ماهیت و هستی و کُنه پدیده‌های عالم وجود، انسان‌ها را به تفکر، تدبر و اندیشه وامی‌دارند لذا آنان در کانون جریان روشنفکری و روشنگری قرار ‌دارند. حاصل تأملات آنان تولید آگاهی، خودآگاهی فرهنگی ـ تاریخی و غلبه بر نادانسته‌هاست. ایران به‌عنوان اولین کشور اسلامی و آسیایی، درخشش خاصی در فلسفه داشته است به طوری که بسیاری ایران را، در دوره‌های قبل و بعد از اسلام، مهد فلسفه معرفی کرده‌اند و از این جهت ایرانیان را می‌توان وارث حکمت و فلسفه خواند. تا جایی که به اعتقاد فلاسفه و علما، ایران حلقه‌ی اتصال دوره‌ی قدیم فرهنگ غرب، یعنی، یونان به دوره‌ی جدید آن محسوب می‌شود. فلسفه و حکمت آن‌قدر در ایران ریشه‌دار و عمیق است که به پیدایش جریان مستمری از تاریخ فکر و اندیشه و مکتب‌های مهمی هم‌چون مکاتب مشاء، اشراق، عرفان نظری، حکمت متعالیه و کلام عقلی منجر شده است. این جریان‌های فکری ضمن حفظ هویت خود در طول تاریخ، عامل مهمی درشکل‌گیری و تداوم هویت ایرانی شده‌اند. این موضوع، در گفت و گو با آقایان دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، استاد گروه فلسفه‌ی دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران و دکتر غلامرضا اعوانی، دانشیار گروه فلسفه‌ی دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه شهید بهشتی مطرح شده است اجرای این میزگرد را آقای دکتر نوراله قیصری عضو هیأت علمی پژوهشکده‌ی امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی و عضو تحریریه فصلنامه بر عهده داشته‌اند. https://www.rjnsq.ir/article_101546_badcaed33f0e48422e30a00c65a0abe1.pdf