مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 12 46 2011 06 22 Resistance Literature in Qajar poetry ادبیات پایداری در شعر دورة قاجار 133 156 99467 FA محمد طاهری خسروشاهی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز Journal Article 2011 01 11 While Qafqaz, a main part of Iran beyond the Aras river, was occupied; together with political and social evolution in Qadjar period, Persian literature and poem also reacted. Entering Qadjar period’s poet in stage of literary works, a new interim in Iran's literature history began which researchers call "Combat Poem "and "Anti- Occupying Literature". Began with Iran- Russia battles, "Anti- Occupying Poem" diversified Iran's literature and so depicted the struggle of Qafqaz people against Czarist Russia. The pioneer poet who reminded Iran- Russia battles are so important because in Qadjar period Iran’s literature and culture was just imitation and trite. Forming "Anti- Occupying Literature", this poem which was in throes of death, again revived and Persian poem found a new life. با استیلای لشکر روس بر سرزمین‌های ایرانی و قفقاز در آن سوی ارس، اگرچه ایران بخش‌های فرهنگ‌خیزی را از دست داد، ولی این استیلا هرگز نتوانست پیوندها و اصالت‌های ایرانی مردمان مسلمان این دیار را به کلی قطع کند. تاریخ نشان داد که حتی حاکمیت کمونیسم و الحاد نیز نتوانست به اصالت ساکنان آن دیار خدشه‌ای وارد کند. در پی جدایی شهرها آن سامان، شاعران عصر قاجار، هنگام با تحولات اجتماعی وارد عرصة آفرینش‌های هنری و ادبی شدند و «شعر ضداشغالگری» را در ادبیات پایداری پی‌ریزی کردند. سیری کوتاه در تاریخ ادبیات ضداستعماری نشان می‌دهد که این نوع ادبی پس از استقرار مشروطیت تا خلع قاجار از سلطنت، هم‌چنان به حرکت تعالی‌بخش خویش ادامه داد و با پیش آمدن جریان جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط نیروهای استعمارگر و وقایع مهم پس از آن به اوج خود رسید. نویسنده در این مقاله ضمن ارائة نمونه‌هایی از این نوع ادبی، در پی تبیین این نکته است که واکنش شاعران در مقابل جنگ‌های روس با ایران و اشغال قفقاز، جانی تازه در کالبد شعر فارسی عصر قاجار دمید و با انعکاس روح میهن‌پرستی آنها، ادبیات پایداری و شعر بیداری ایران را بنیاد نهاد. https://www.rjnsq.ir/article_99467_31384866bbe9faa29ffc88bd4e0a7357.pdf