مؤسسه مطالعات ملی فصلنامه مطالعات ملی 1735-059X 15 58 2014 06 22 Reflection of the Language Stand of the names of Azerbaijan in hitorical Resources (Safvata-al-Safa and Sarih-al-Molk) پژواک زبان در جای نام‌های آذربایجان در منابع کهن (صفوه‌الصفا و صریح‌الملک) 49 74 97270 FA عطاءالله عبدی استادیار جغرافیای سیاسی دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی مریم لطفی کارشناس‌ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، دبیر آموزش و پرورش Journal Article 2012 11 04 Geographical names are reflections of cultures and beliefs in names of places, in fact human communities borrow from treasure of their culture, history and beliefs in the selection of names for human-made and natural phenomenon. Rarely we can see that names of places are not borrowed from culture and history from meaning and concept point of view. So, name of places are often reflective of spatial patterns of linguistic distribution and historical events of geographical areas. Azerbaijan area is one of those areas that we can profit from it’s geographical names to study it’s historical and cultural realities. In historical debates, this area holds two different attitudes to clarify its cultural and geographical realities and geographical names are one of those elements that can be used in clarifying linguistic and cultural realities of this area. Historical stand of Azerbaijan in Iran’s changes and record of its names in the historical books and documents, gives researchers the chance of studying ancient history and culture of Azerbaijan through names of places recorded in these resources. This paper explores the features of geographical names of Azerbaijan area in historical texts of Safavid period and the changes they have faced. Research methodology used in this paper is descriptive-analytical and information collecting tool is librarian studies. Results of investigating historical texts especially Sarih-al-Molk states that geographical names of Azerbaijan area are mainly Non-Turkish and the process of change of some of these names to Turkish suggest it’s following of political and social changes during this period. نام‌های جغرافیایی بازتاب فرهنگ و باورهای جوامع در قالب مکان هستند، در حقیقت جوامع انسانی در انتخاب نام برای پدیده‌های انسانساخت و طبیعت ساخت از گنجینه‌های فرهنگی، تاریخی و باورهای خود وام می‌گیرند. از اینرو جای نام‌ها اغلب منعکس کنندة الگوهای فضایی پراکنش زبان و رویداهای تاریخی مکان‌های جغرافیایی هستند. از جمله مناطقی که می‌توان از نام‌های جغرافیایی آن برای مطالعة واقعیت‌های تاریخی و فرهنگی آن سود جست، منطقة آذربایجان است. این منطقه از نظر مباحث تاریخی برای روشن کردن واقعیت‌های فرهنگی و جغرافیایی خود درگیر دو رویکرد متفاوت است. در این میان یکی از عناصری که در روشن‌گری واقعیت‌های زبانی و تاریخی این منطقه می‌تواند مفید باشد نام‌های جغرافیای است. جایگاه تاریخی آذربایجان در تحولات ایران و ثبت و ضبط جای نام‌های آن در اسناد و کتاب‌های تاریخی، فرصت مناسبی در اختیار محققان قرار می‌دهد تا بتوانند با بررسی آنها به مطالعة تاریخ و فرهنگ دیرین آذربایجان بپردازند. بنابراین مقالة حاضر در پی بررسی این مسأله است که میکروتوپونیم‌های منطقة آذربایجان در متون تاریخی دورة صفویه (صفوه‌الصفا و صریح‌الملک) دارای چه ویژگی‌ای بوده و دچار چه تحولاتی شده است؟ روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات مطالعات کتابخانه‌ای است. نتایج حاصل از بررسی متون تاریخی بخصوص صریح‌الملک بیانگر آن است که نام‌های جغرافیایی منطقة آذربایجان از نظر زبانی عمدتاً واژه‌هایی غیرترکی است و روند تغییر برخی از این اسامی به‌ نام‌های ترکی حاکی از تبعیت آن از تحولات اجتماعی و سیاسی در دورة مورد نظر می‌باشد. https://www.rjnsq.ir/article_97270_fb92bd73b1ee241677980587c02aa61f.pdf